ОДИЛ ИКРОМ: ТАҲАММУЛ

odil ikrom5Бу китобимни акам ҚОДИРХОНнинг ёруғ хотирасига бағишлайман.

Одил ИКРОМ – 1960-йил, 26-январда Исфара шаҳрининг Кўлкент қишлоғида туғилган. «Уфқ дарахти»(1991), «Таҳажжуд»(2007), «Узлат»(2012) номли шеърий китоблари нашр этилган. Муҳаммад Иқбол, Нақибхон Тўғрал, Фуруғ Фаррухзод, Нодир Нодирпур, Лойиқ, Фарзона, Сайидали Маъмур, Аҳмаджон Раҳматзод, Озарахшнинг шеърий тўпламларини, Заҳирий Самарқандийнинг «Хотинлар макри», Муҳаммад Субҳоннинг «Қора чироқ» насрий асарларини ўзбек тилига таржима қилган. Айни пайтда Жалолиддин Румийнинг «Маънавий маснавий» асарини ҳамда Мирзо Абдулқодир Бедилнинг маснавийларини ўзбек тилига ўгирмоқда. 1990-йилдан буён СССР Ёзувчилари Иттифоқининг аъзоси.

***

Таҳаммул – Тоқат, Сабр, Чидам…
Имомга иқтидо қилган ҳар обид қалбида, махфийми, жаҳрийми, ўз нияти бўлгани каби, «шеър гирдоби»га ташланган ҳар қандай Истеъдод, кашф этилган маълум Маъно қаърига ўз умиди билан бирга интилади ёки забт этилган маълум бир юксакликдаги Мавлога эргашади. Интиҳоси ноаён ушбу муҳлатда маълум маънолар қаъри қаърсиз, маълум юксакликлар чеки чексиз эканлиги аён бўлади… Иқтидодан Фанога қадар чўзилган олис, машаққатли, илоҳий ҳақиқатларни идрок қилиш йўлидаги гумроҳнинг энг содиқ ҳамроҳи Таҳаммулдир…

****

 

ШЕЪР ТАҚДИРИ

 

Шеър балосига қачон йўлиққанимни, ҳарчанд уринмай, эслай олмайман. қишлоғимиздаги бир имонли отиндан яширинча сабоқ олиб юрган опам, қўли бўшади дегунча, араб имлосидаги қалин жилдли китобни очиб, азбаройи кўп эшитмоқдан менга деярли ёд бўлиб кетган «Бисмиллоҳ деб баён айлай, ҳикмат айтиб, толибларга дурри гуҳар сочдим мано…» деб бошланувчи «ҳикмат»ни бурро-бурро қироат қилганда, бўғзимгача танчага тиқилиб эшитардим… Сайфуллохон акам эса жонли кутубхонанинг ўзгинаси эди. Юзлаб шеърларни акамнинг оғзидан жонҳолатда ёдлаб олганим эсимда. Қисматимдаги устоз аталмиш сийрат сиймоси яратилса, у, шубҳасиз, Акам қиёфасида намоён бўлган бўларди… Чунки, менинг назаримда, устоз деганлари – фақат, кўздаги ёшни артиб қўядиган дастгоҳ ёки «айтганимни қилгину қилганимни қилма» деб дағдаға қилиб, ҳар мақомга йўрғалайдиган чала мулла эмас. Устознинг, нафақат илми, балки, амали ҳам самимий эътиқод сабоғини бермас экан, шогирд ихтиёри шайтон қўлидадир. Устоз ўз хатоси билан ҳам ғафлатдан огоҳ этиб, «беайб»лик иддаосини қилмаган тақдирдагина – мантиқ доирасига гоҳ сиғиб, гоҳ сиғмаган тўғри фикр юзига қоракуя суртилмайди, рост сўз сазойи қилинмайди… Шогирдлик мақомининг меъёри густоҳлигу тавозе ўртасида эканлигини, тўғрисўзлик билан шаллақилик, назокат пардаси билан фикрсизлик ниқоби орасида ер билан осмонча фарқ борлигини эрта англадим… Бу – Акамга иқтидо эди…

Имомга иқтидо қилган ҳар обид қалбида, махфийми, жаҳрийми, ўз нияти бўлгани каби, «шеър гирдоби»га ташланган ҳар қандай Истеъдод, кашф этилган маълум Маъно қаърига ўз умиди билан бирга интилади ёки забт этилган маълум бир юксакликдаги Мавлога эргашади. Интиҳоси ноаён ушбу муҳлатда маълум маънолар қаъри қаърсиз, маълум юксакликлар чеки чексиз эканлиги аён бўлади… Иқтидодан Фанога қадар чўзилган олис, машаққатли, илоҳий ҳақиқатларни идрок қилиш йўлидаги гумроҳнинг энг содиқ ҳамроҳи Таҳаммулдир… Тоқат, Сабр, Чидам билан бирга тақлид босқичларидан ўтиб, «чаманга булбул назари» билан қарашга одатланган чинакам шоир – садою ингроқлар аралашиб кетган ғала-ғовурлар ичидан ўз овозини таниб, топа олишга қодир. Бу – услуб…

Услуб – қон. Ўз услубига эга шоир яратган Шеър – томирида «донор»нинг эмас, падар қони кезган зурёдга ўхшайди…

Бир-бирига «анор доналаридай» ўхшаб кетадиган аксарият замонавий ижодкорларнинг асарларидан дабдабали исму шарифи олиб ташланса, унинг муаллифини ҳеч ким айтиб беролмайди. Мумтоз адабиётда махсус сабкшунослик фанининг мавжудлиги – бежиз эмас. Ўрхун Памук айтгандай, «ўрмондаги дарахтлардан бирини шундай тасвирлагинки, ўрмон ёнидан ўтиб кетаётган йўловчи юз минглаб дарахтлар орасидан ўша сен тасвирлаган дарахтни адашмай топа олсин…»

Услуб – муҳр. Ижодкор ўзини қанчалик кўкка кўтармасин ёки ерга урмасин, ушбу муҳрнинг нечоғлик хиралиги ёки ёрқинлиги – фурсат чиғириғи, шеърхон диди, қолаверса, шоир виждонига ҳавола.

Услуб ҳақидаги фикримни тубандаги ҳикоя билан ёритмоқчиман:

Ўтмишда ўз услубига эга бўлмаган ўртамиёна, бироқ, сермаҳсул бир шоир ўтган экан. У туну кун тинмай ёзган шеърларини бир китоб ҳолига келтиришга келтирибдию одамларга қандай қилиб ўқитиш ва шу баҳонада машҳур бўлиш йўлини тополмай анчагача боши қотибди. (У даврда босмахона бўлмаган). Ўйлаб-ўйлаб, охири устозининг ҳузурига келибди ва ундан маслаҳат сўрабди.

– Китобингни одамлар гавжум ердаги бирор дарахтга осиб қўйгин, – деб маслаҳат берибди устози.

– Бу китобдаги шеърларни мен ёзганлигимни одамлар қаердан аниқлайди? – сўрабди ҳарис кўзларини жовдиратиб шогирд.

– Ўша дарахтга, китобинг ёнига ўзингни ҳам осиб қўйиш керак! – жавоб берибди устози…

Ном қозониш илинжидаги ўша шоир ўз услубига эга бўлганда, балки, устози унга юқоридаги «фойдали» маслаҳатни бермаган бўлармиди…

Кейинги пайтларда модерн, яъни, замонавий шеърият хусусида баҳсу мунозараларнинг пайдо бўлиши – қувонарли. Оригиналликка интилишнинг ёмон томони йўқ. Аммо, ижодкор «оригиналликдан ўзини сал тиймаса, бора-бора унинг ижоди маскарадга айланади» (Коко Шанель). Иқтидорсизлигини модерн ниқобига чирмаб олганларнинг хархашаси – замонавийликнинг, фақат, зоҳирий кўринишини, шаклу шамойилини «чапдастлик» билан ўзлаштириш, яъни, маданий масхарабозликдан бошқа нарса эмас. Тоғ гиёҳларини тувакда ўстириб, парвариш қилиб, қанчалик маданийлаштирмайлик, улар учун беминнат Ватан саҳро бағри, тоғ чўққиси бўлиб қолаверади…

Шеърни тушуниш – махсус савод ёхуд алоҳида донишмандлик талаб қилмайди. Қолаверса, саводли ва саводсизнинг, деярли, фарқи йўқ. Ҳар икки тоифанинг ўз эътиқоди, фикри, қабул даражаси бор. Бири кўради, бири эшитади. Ўта саводли ва буткул бесаводлар маънавият учун бехатардир. Аммо, авомлар ва орифлар дини бўлмиш кўрмоқ ва эшитмоқ завқидан маҳрум яна бир тоифа борки, улар азалдан тарафкашлик касбини, ёлғон удумини, маломат, иддао қилиш одатини пухта эгаллаган бўлиб, эплаб отилмаган сопқондай ўзини ҳам, «пир»ларини ҳам шарманда қилади. Бу – чаласавод. Юракка қўл солиш ўрнига қалбга бурнини тиқадиган, хилватдаги офатнинг тимсоли бўлмиш аросат сиртмоғидаги бу зотларнинг кўлмак ичра «хас»га ёпишмоғи, таҳоратсиз адо этилган намозга менгзайди. Таъбир жоиз бўлса, саводсиз – бир коса тоза сув, саводли – бир коса ўткир заҳар, чаласавод эса сувга қўшилган заҳардир…

Денгизнинг қўшниси бўлмаганидек, шоирнинг ҳам юракдан ўзга ҳамроҳи, Сўздан ўзга жон олиб, жон берадиган дўсти, қадрдони йўқ. Сўз билан шоир орасидаги меҳр-оқибат бузилмаса, ижодкор «Сўз зуғумини ҳис этиб, Сўзга зуғум қилмаса»(Ш.Нуриддин), бир донишманд айтгандай, сўзни қабул қила оладиган юраги, юрак пешвоз олишга арзигулик сўзи бўлса, хушомадгўйлик, ҳасратзадалик, сохта мақтову ортиқча намойишкорликка, фикрий тиланчиликка куни қолмасди деб ўйлайман.

Шеъриятда «ақл ва тоқат қушлари»ни (Навоий) ҳуркитадиган шовқин-суронлар самимият кушандаларидир. Шеър заҳматига бўйни ёр бермаган, «бало истамоқда машаққат бор»лигини (Бобо Саммосий) ҳис этгиси келмаётган ёнимдагиларнинг Сўз ва Туйғуга санъаткорона муносабат бўлиши мумкин эмас деган ақидага канадай ёпишиб олганлиги ачинарли ва хавфлидир.

Ваҳоланки, ақл ва юрак баҳсида фикр ва туйғулар мувозанатининг бузилмаслиги – шоирдан, фақат, тутқаноқ ҳолатини эмас, шеърга санъаткорона, сўзга заргарона, ҳушёр муносабатни талаб қилади, яъни, шеър – ақл жунуни эмас, жунун ақлидир. Шоирнинг жиннидан фарқи ҳам, «ақл йўлидаги девоналик» (Ҳижозий) ҳам, эҳтимол, шудир.

Ушбу китобда форс-тожик шеъриятидан баҳоли қудрат қилинган таржималарга кенгроқ ўрин берилди. Мен таржимон эмасман. Бир миллатнинг икки вакили бир-бирининг тилини тушуниши амри маҳол муҳитда таржима ҳақида гапириш эриш туюлса-да, мутаржимлик хусусидаги айрим фикрларимни тақдим этишни лозим топдим. Йўл-йўлакай кузатишлар жараёнида жумҳуриятимиз миқёсида айрим таржимонлар томонидан тожик шоирларининг ўзбек тилига ўгирилган ва нашр этилаётган таржималари, чиройли қилиб айтганда – расво. ўлганнинг устига тепган, деганларидек, айрим таржимонлар фаолиятида асл нусхадаги тушунмаган ёки тушунишга нафаси етмаган мисра ё байтларни, мендан кетгунча қабилида, тушириб қолдириш ҳоллари учрамоқда… Бир асарни юзлаб киши таржима қилиши мумкин. Фақат, таржимон таъмагир бўлмаса, бу эзгу юмушлар яхши натижа беради. Акс ҳолда, бу – жиноят, халқни алдаш, ошкора қотилликдир. Fоят нозик ва оғир юмушни зиммасига олган таржимон, энг аввал, ўз тилини яхши билиши шарт. Ҳали ҳассос, ўлса ўлиги мену сиздан ортиқ таржимонлар етишиб чиқишига ишонганим, бўлажак таржимонлар биз йўл қўйган хатоларни такрорламаслигига умид қилганим учун бу гапларни айтаяпман…
Деярли, барча ижодкорлар битикларини ўз фарзанди деб билади. Бу, балки, тўғридир. Аммо, айримларнинг бу гапни тамшаниб, ҳуда-беҳудага бот-бот такрорлашдан чарчамаслиги, ўша «ардоқли фарзанди»нинг хулқсизлигини ҳар нечук ўринли дашномлардан жон-жаҳди билан ҳимоя қилган ҳолда умрини ўтказиб юбориши ачинарлидир. Ота-онадан тўрт мучаси соғ туғилган «фарзанд»лар – ўз йўлига. Бироқ, Нодирпур айтгандай, шеър тақдири – шафқатсиз. Ота-она мажруҳ туғилган ёхуд ноқис тийнатли, ёрдамга муҳтож «фарзанд»ини қанчалик ҳимоя қилмасин, уни тақдир ҳамласидан асраб қололмайди. Шеър шоирнинг фарзанди бўлса, шоир ўз шеърини истаганча суйиш, эъзозлаш, жуда нари борса, «мафтун» бўлиш ҳуқуқига эга, аммо, фарзанд тақдирини ота-она белгилаб беролмаганидек, шоир ҳам ўз шеърининг тақдирини ҳеч қачон ўзгартиролмайди…
Шоирга ўлимидан кейин чинакам ҳаёт бахш этадиган туйғу, авлиёлар таъбири билан айтганда, ўлим даҳшатидан эмас, «ўлимидан кейин бошига ёғиладиган фалокатлар»дан бехабар қолиш қўрқувидир. Бу қўрқув – ўлгандан кейин ўлмаслик мақсадида «ўлмасдан бурун ўлиш»га даъват бўлса, ажаб эмас. Ушбу даъватга бўйсунган шоирнинг жони баданидан, шунчаки, чиқиб кетмайди, балки, гиёҳдай ўзидан ўсиб чиқади…

Мен, хусусийлаштирилган минбарларда гапиришнинг имкони бўлмаган шеъру шоир ҳақидаги айрим баҳсталаб фикрларимни ўртага ташладим, холос. Ушбу китобдаги шеърлар ҳақида гапириш, уларни шарҳлаш, эътироф ё эътироз – менинг юмушим эмас. Зеро, ҳар қандай шеър, чумчуқдан қўрқмай, ерга умид билан сепилган тариққа ўхшайди. Уларнинг сарагини саракка, пучагини пучакка ажратиш қўлимдан келмаса-да, сепган донларим бирор юрак еридан униб чиқмаса айбимга иқрор бўлишга, пучлиги ошкор бўлган уруғларни такрору такрор мажбурлаб ерга қадамасликка, атрофимга «гўяндалар»ни йиғиб, чиққан жондан умид, ўлган шеър бошида обидийда қилмай, Саъдийнинг ушбу ҳикматини қадру имконим даражасида англашга, ҳозирча, фаросатим, қурбим етади:

Мушк он аст, ки худ бибўяд,
На он, ки аттор бигўяд.

Таржимаси:

Мушкдир ул, ўзи таратгач хуш атр,
Мақтагай аттор агар, беҳудадир.

Одил ИКРОМ

****

МЕНИНГ ДАРЁЛАРИМ

…Ўтиб кетди
Юкдан халос бўлган жон,
Уммон елкасида
Тўлқиндай қалқиб.
Ҳануз тушларимга
Кирар бир армон,
Оллоҳнинг энг гўзал
Исмини айтиб…

****

ЭЛЛИГИНЧИ ҚИШ

Эллик йил яшадим, баъзан, озурда,
Баъзан, дабдабаю дағдаға қилиб.
Гоҳ жимжитлик, гоҳо ғала-ғовурда
Эллик йил яшадим қанақа қилиб?!..

Эллик йил яшадим, пинҳону ошкор
Умримнинг борига барака қилиб.
Гоҳида, беминнат садақага зор,
Гоҳида, жонимни садақа қилиб.

Эллик йил яшадим, беғам, серташвиш,
Гоҳ катта, гоҳ кичик маърака қилиб…
Остонамда турар эллигинчи қиш,
Элликта баҳорни калака қилиб…

МЕНИНГ ДАРЁЛАРИМ

Қатра эмас, дарёсан, дарёга етолсанг…
Ж.Румий

Бобомни ўлдирди
Бу нопок олам,
Пирига хиёнат
Қилгандек мурид.
Бу дунё хавфидан
Хабардор отам
У дунё бахтидан
Узмади умид.
Ўтиб кетди
Юкдан халос бўлган жон,
Уммон елкасида
Тўлқиндай қалқиб.
Ҳануз тушларимга
Кирар бир армон,
Оллоҳнинг энг гўзал
Исмини айтиб…

Fамдан бездим
Онам ўтгандан кейин,
Ёдимни қоплади
Қорлар, қировлар.
Тақдирга кўникиб,
Тан бердим, лекин,
Қисматимга шерик
Бўлди бировлар.
Билмадим, билмадим,
Қайси бир гуноҳ,
Айбим эвазига
Ушбу кафорат?..
Қақшадим,
Ўлимга қондош бу дунё,
Худди, қилган каби
Мени ҳақорат…

Юзландим
Акамнинг арвоҳи билан,
Қиёмат дегани,
Эҳтимол, шудир.
Англадим,
Айрилиқ бармоғи билан
Қисмат
Манглайимга босганда муҳр.
Ёнимдан дарёдай
Оққан бир кўнгил
Қадрини тополмай
Қолдим ложарам.
Бу дунёда яшаб
Эллик тўққиз йил,
Атиги, тўққиз ой
Кун кўрди акам.

Дунёда одам бор
Сотилмайдиган,
Меҳрдан яралган
Одам бор ҳануз.
Юракдай бир ҳамроҳ
Топилмайдиган
Йўлларда бир армон
Тентирар маъюс.
Мен ҳануз билмайман
Қувонч билан ғам
Орасининг нечоғ
Олислигини.
Бир умр англамай
Яшади акам
Ўзининг нақадар
Ёлғизлигини…

Опам ясантирар
Ташвишларини,
Кийимининг ўчиб
Кетса ҳам ранги.
Эслолмас, бахт билан
Танишганини…
Ҳар доим қалбининг
Яраси – янги.
Қўл етмас толедан
Умидин узмай,
У ёруғ кунларга
Ишонар қаттиқ.
Ёмғирга ишониб,
Биёбон узра
Қовжираган лалми
Экинзор янглиғ…

Ўтганлар арвоҳи
Қўллаганида,
Жонимда уйғонди
Ёғду – бир тутам.
Дардларим
Бедаво бўлмаганида,
Дардимга бир даво
Топарди укам.
Шўрлик безор бўлди
Шоирлигимдан,
Чарчади кимсасиз
Кўнглимга қараб.
Ишонаман, бир кун
Менинг ортимдан
Дуолар ўқийди
Руҳимга атаб…

Саргардон соғинчим
Кезар пиёда,
Сиғмай
Икки Ватан сарҳадларига.
Ҳар лаҳза
Ҳаддидан ошган дунёда,
Ошиб ўтолмайман
Бир тоғ нарига.
Онамнинг ёдини
Йўқлаб умидвор,
Баъзан, таскин топар
Мусофир кўнглим.
Тўрт томонга сочди меҳрин,
Шашқатор
Кўз ёшин яшириб
Йиғлаган синглим…

Дардларим
Дарёга айланди тошиб,
Ақл ва кўнгилнинг
Қирғоқларидан.
Ахир, ҳалигача
Чиқмади бошим,
Муҳаббатнинг мудҳиш
Сиртмоқларидан.
Хокимдан бир гиёҳ
Чиқмади ўсиб,
Қоним сингиб кетди
Тупроқларимга.
Қутурган тўфонлар
Йўлини тўсиб,
Соҳил бўлолмадим
Зурёдларимга…

Қанча кунлар ўтди
Ақлдан озиб,
Ўз қадрин англамай
Ўтди тунларим.
Баъзан, бағир ёзиб,
Баъзан, шеър ёзиб,
Бир ҳовуч дард бўлди
Топган-тутганим.
Кўтарди кўнглимни,
Оғирлигимни,
Сарғайган вароқлар,
Сағираларим.
Балки, бир кун эслар
Шоирлигимни,
Болаларим ёки
Набираларим…

Дарё эдим…
Кетдим жонимни ташиб,
Тинчгина ётай деб
Онам ёнида.
Ёлғиз йўловчидай
Кетдим адашиб,
Қақраган кўнгилнинг
Биёбонида.
Бу ёруғ дунёдан
Айроларимнинг
Узилган жонидай
Сарсон қатраман.
Қатра-қатра бўлган
Дарёларимнинг
Бағрига дарёдай
Бир кун қайтаман…

ҚИСМАТ

Умрим, кўз ўнгимда тизилдинг қатор,
Кал тароғин темир тишлари каби.
Нечун юрагимни тарк этди мадор?..
Сенга аён эмас бунинг сабаби.

Сўрай десам бахту қазо сирини,
Букун болалигим кўнгил ёрмайди.
(Лақабим «тўнг» эди, яна бирини
Айтишга, негадир, тилим бормайди).

Қачондир менга ёр эди Бир Нафас,
Оқизоқ сувларда кетмасдан оқиб.
Юрагимда илк бор уйғонди ҳавас,
Ҳақиқатнинг урён лошига боқиб.

Қачондир Бир Орзу қадрдон эди,
Кун-кеча пойига тўшардим гилам.
Уни бир ёввойи армоним еди…
Букун арвоҳига ёқаяпман шам.

Қачондир Бир Севинч чорларди, гўё
Музлаган ҳовузнинг сирпанчиқ лаби.
Дунёдан кўнглимни совутди, аммо,
Тўнини тескари кийган қиш каби.

Қачондир менда ҳам бор эди Кўнгил,
Очмиди, тўқмиди, парво қилмасдим.
Торгина дилимга сиғар эди қил,
Кўнглимнинг уйига ўзим сиғмасдим.

Баъзида, баҳона, баъзан, шеър тўқиб,
Ўзимча, ўзимга излардим ҳамдард.
(Токда турган «Минг бир кеча»ни ўқиб,
Отамдан балога қолганман бир пайт.)

Ёдимни бўлмағур хаёллар ютди,
Орзуларим ботиб кетди хаёлга.
Тентак қуюн мендан хушхабар кутди,
Мен эргашиб кетдим Дайди Шамолга…

Буёғи оз қолди, энди чидайсан,
Сабрим чидамайди, боқсам ортимга.
Умрим, сен қадрингга қачон йиғлайсан?!
Айтгил, мен йиғладим қачон, қорнимга?!

Мен ўша… Юрибман ҳамон шеър тўқиб,
Оч билан иши йўқ ҳеч қачон тўқнинг.
Шафқатсиз қисматим ҳукмини ўқиб,
Умрим, уволингга қолганим йўқми?!..

Қачондир қўрқувдан қилмасдим ҳазар,
Fамимга Бир Хатар бўкиб ётганда.
Қалбимга ўғринча ташлади назар,
Бировнинг хатини ўқиётгандай.

Умрим, мен ҳолингдан олмадим хабар,
Хокистар қўлига олгандек чўғни.
Букун қўлга олдим ўзимни сал-пал,
Сен менинг хатимни олганинг йўқми?..

Кўрган кунларимни сендан яширган
Мозорлар бошида бир ўзим қолдим.
Мен сени сўрадим кўрдан, басирдан…
Виждонимдан баттар қийналди ёдим.

Ухласанг – уйғотдим, уйғонсанг – ётдим,
Кўксимга жойладим сен отган ўқни.
Нимадир йўқотдим, нимадир топдим,
Нима у?!.. Умрим, сен кўрганинг йўқми?!..

Бошимга битгани бахтми, баломи?!..
Умрим, пешонамга термулдинг бунча.
Умрим, бу қисматим оқми, қароми…
Мен билан ўласан ўла-ўлгунча…

АНДУҲ

Ўтиб кетди қанча қадрнинг туни,
Fурбатдаги ғариб шодлиги мисол.
Мен даъват айладим буюк қайғуни,
Йўқотиб-топганим шудир, эҳтимол.

Ҳақнинг халифаси яралди ғамдан,
Яралди ҳарому ҳаришдан ҳазар.
Жонсиз жасадимга боқди, одамдан
Юзини ўгирган ул фаришталар.

Ўзимдан ўзимни излайман ҳануз,
Ўзимдан ўзимга қайтаман ҳамон.
Балчиқнинг қаъридан боқарди маъюс,
Аллоҳнинг руҳидан ато бўлган жон.

Айбим овозадир етти иқлимга,
Савобим юқидан тополмас хабар,
Вужудим лойида унган фикримга
Бир пайт сажда қилган малойикалар.

Ҳалоллик ёшидай бўлмайди тамом,
Бош устимдан дўлдай ёғилган таъна.
Кибрдан лол – Одам алайҳиссалом,
Кибрдан маст – Иблис алайҳилаъна.

Валангор юракда тентирайди жон,
Уяси бузилган қушдай тинимсиз.
Вужудим хокига келтирмас имон,
Fазабим ўтидан яралган Иблис.

Қарға ўлигидай, юрак қаърида,
Қолиб кетди Қобил қилмишидан доғ.
Тўйдим жом узатган жоннинг заҳрига,
Ёруғ дунё мендан юз ўгирган чоғ…

Онам қазо қилди, мерос қолди ғам,
Отам ўтгандан сўнг йўқлаб келди руҳ.
Акамнинг арвоҳи янглиғ хотиржам,
Fариб шомларимда ёр бўлди андуҳ…

Етиб келдим юрак жанозасига,
Ўтиб кетди қанча қадрнинг туни.
Мен кўнгил мулкининг харобасига
Даъват этаяпман буюк қайғуни…

ТАСКИН

Қайғулар бошингда чаққанда ёнғоқ,
Риёзат ўтида ёнганинг басми?
Қисматинг мўриси оппоқ, ярқироқ,
Ундан чиққан тутун қора эмасми?

Бало ёпишганда, жон аччиғида
Хасга ёпишмадинг, асрадинг хасни.
Билмай қилган битта гуноҳ тиғида
Бутун умринг пора-пора эмасми?

Ўзлигинг ўзгалар чалган ноғора
Садоси остида жон этар таслим.
Эллик йил ахтардинг ўлимга чора…
Ўлимнинг ўзи бир чора эмасми?!..

ДАРД САНОFИ

Кузатардим бир чеккада жим,
Ҳар гал онам нон ясаганда.
Мен хомкалла, гап эшитардим,
Нонларини хом санаганда.

Хом саналса тўкилар деб нон,
Онагинам қиларди ирим.
Ўшал нонлар ёпилса осон,
Ёпиларди менинг ҳам сирим…

Букун ўша содда Одилдан
На ном, на бир нишон топилар.
Маломатнинг олов отилган
Тандирида кўзим ёпилар.

Пода бўлиб кезган ғийбатнинг
Саноғига етолмадим лек.
Сўнг адашиб кетдим, қисматнинг
Чучварасин хом санагандек…

Юрак ёниб-ёниб бўлса кул,
Қизиб кетар, баъзан, қулоғим.
Хом хаёллар шохидан буткул
Тўкилгандек бўлар гуноҳим.

Ёпирилди яхши-ёмонлар,
Сиғмаса ҳам кўнгил ичига.
Ит ялаган ўша қозонлар
Қолиб кетди ёпиқлигича…

Юрак, гўё – қизиган тандир,
Бағримга ўт қалаганимда.
Кўз ёшларим тўкилар бир-бир,
Дардларимни санаганимда…

СўЗ

Сиз – муқаддас, мен эса – одам,
Сиз пўримсиз, мен бир кўримсиз.
Оқсуяксиз, сохта қувонч, ғам
Тепкилаган қаро гўримсиз.

Қочолмайсиз, келганда хатар,
Сиз муқимсиз, мен бир қўнимсиз.
Тонг отгунча, тунларни баттар
Қорайтирган қора чўғимсиз.

Бетамизлар юришса ови,
Худбинга бир луқма, чўқимсиз.
Узилганда маъно жилови,
Харлар учун зарбоф тўқимсиз.

Сиз – қиёмат бўлмасдан қойим,
Манглайимда қотган шўримсиз.
Гоҳ сийқаси чиққан бу жоним
Чиқолмаган баланд тўримсиз.

Оҳорингиз тўкилмаганда,
Кун бермаган зару зўримсиз.
Озорингиз тўкилмаганда,
Кун кўрмаган хору хўримсиз.

Агар оҳим Худога етса,
Тилаганим, бору йўғимсиз.
«Ё, ҳу!» ёки «Ман ҳу!» деб кетсам,
Елкамдаги эски тўнимсиз…

ДЎСТИМ САДРИДДИНГА

Не-не юракларда яшадик муқим,
Ватанда ватандай кездик дарбадар.
Изимизни қорлар кўмолмади жим,
Муллодавлатдан то Кўлкентга қадар.

Етти иқлим гувоҳ ҳар сиримизга,
Орқадан санчилган тўмтоқ тиғмасмиз.
Ҳаддимиз сиғади бир-биримизга,
Сичқон ковагига сиғмасмиз!

Бу юртда жуда кўп,
Ўтқазмай дарахт,
Мендай кўкрагига муштлаб ургани.
На уй-жой қурдим, на топа олдим вақт,
Озодлик ҳақида суҳбат қургани.

Узилган тасбеҳнинг донаси мисол
Сочилган ғамларга биз битта бандмиз.
Новча бахтимиздан пастмиз, эҳтимол,
Қадримиздан эса анча баландмиз!..

ОДАМ

Кўзимга қарадим, кўнглимга боқдим…
Ва лекин, ким очу ким тўқ?.. Билмайман.
Тун чўкди, юлдузлар порлаб, тонг отди…
Ўртада ким нишон, ким ўқ?.. Билмайман.

Ахтардим дунёдан ўтган ишқ изин…
Ким куйиб кул бўлди, ким чўғ?.. Билмайман.
Букун одам бўлиб яшамоқ қийин…
Эртага ким бору ким йўқ?.. Билмайман.

САМОЪ РАҚСИ

Жияним ОЛИМХОНга

Бу ҳол – уйғоқликда кўринган рўё,
Завқ тошиб чиқади ўз ботинидан.
Бир мақом илкида чиққандай гўё,
Қиличлар – қинидан, қушлар – инидан.

Чиқиб келар юрак ғулғуласидан,
Шавқнинг ўғурида туйилган шукуҳ.
Ўзини ахтариб ўз уясидан,
Ўзга бир манзилга кетаётган руҳ.

Ўртанган ўзимга ўзим сиғмайман,
Ақлимга сиғмайди ҳавою ҳавас.
Бир жонбахш каломдан тўзиб-титрайман,
Жон олгувчи куйдан чайқаламан маст.

Кўнгил кулбасини тутмагай дариғ,
Таҳаммул кўксин чок айлаган зиё.
Ошиқлар йўлига чиққани янглиғ,
Хилватда Ҳақ билан қолган авлиё.

Қисмат аччиқлиги – ишқ ўтидан шод,
Нафасимга муҳтож руҳнинг ғизоси.
Fафлатда исённи айлагайман ёд,
Қалб ҳузури ичра – ризқим ризоси.

Зоҳидлар завқини сочди узлатга,
Аҳли қол бўғзида чайналган даъво.
Ногоҳ ўздан кетиб етар вуслатга,
Жазава ўтида тобланган маъно.

Мен ҳайрат ахтардим кўнгилни қазиб,
Титрадим, тўкилди обидлик хайри.
Тариқат аҳлига айлагай насиб,
Сафо саҳросида соликлар сайри.

Бу ҳол – уйғоқликда кўринган бир туш,
Бир зум ошкор бўлар ўз ботинига.
Руҳим танга қайтар, қайтгандай хомуш,
Қиличлар қинига, қушлар инига.

Ҳеч ким қисматидан қочиб қутилмас,
Ер, само – оламнинг аввал-охири.
Бир қўлим илдизи ердан узилмас,
Осмонга қадалган қўлимнинг бири.

Осмоннинг ғаройиб ҳолидан бесас,
Ернинг бехуд қалби олганда ҳузур.
Йўргакдан то қабр қаърига эмас,
Ердан осмонгача чўзилгай умр.

Қалб ўртанар ишқу ваҳдат ёдида,
Муҳибга муҳаббат этилгай нисор.
Осмондан олинган нафас бодида,
Юрак мосуводан айлагай фирор.

Қисматбоз заминда очилмаган фол,
Ой, юлдуз мулкида титрайди урён.
Ҳар гиёҳ жисмида ингранар беҳол,
Ерни осмон билан боғлаб турган жон.

Кўнгил – самовий ишқ илкидаги соз,
Осмон кўзгусида замин этар акс.
Самовий нажот бу – илм, амал, ихлос,
Ердаги ҳаёт бу – қўшиқ, куй ва рақс.

Ҳар битта тукимдан тўкилар ёлғон,
«Тазарру – йиртилган иймонга ямоқ».(1)
Боязид Бистомий сингари шодон,
Илоҳий ишқимдан олганман сабоқ…

Итга йўл бердилар бир кун Боязид,
Итнинг ҳурматини келтириб бажо.
Зеро, оч, мунғайиб боқиб турган ит
Кўзидан уқдилар шундай бир маъно:

«Сизга кийдирилди муҳташам, узун,
Султонул-орифин сарпо, хилъати.
Менга кўппаккона юлуқ ва юпун
Пўстиндан ўзгаси насиб қилмади.

Мангу тақдир эмас ҳашам, мартаба,
Қисмат, баъзан – ширин, баъзида – тахир.
Бугун – мен хорман, сиз – улуғ, эртага
Акси ҳам бўлиши мумкин-ку ахир!..»

Тегирмон тошидай айланар олам,
Кимга ато, кимни айлагай адо.
Зеро, эврилишдан тўхтамас одам,
Ким билсин, бугун – шоҳ, эртага – гадо.

Айланиб, турланиб қайтади қисмат,
Гоҳ пастлик – баланд, гоҳ баландликлар – паст.
Баъзан, ошкор бўлиб, баъзида, хилват,
Даввор дунё тинмай айланади маст…

Жисмим ичра жоним айланади зор,
Жаҳру жазавада айланар фалак.
Тинмай ўз қутбида такрору такрор
Айлангани каби эски чархпалак…

______________
1-Фарзона ибораси

ШОИРТЕПА

Мастчоҳ районининг Қўшқудуқ қишлоғидаги энг баланд тепалик, ажойиб шоир Эрали Жиянбоев хоҳиши билан, норасмий тарзда, Шоиртепа деб аталаркан… Ушбу ярим ҳазил шеъримни мастчоҳлик шоир дўстларим Эрали Жиянбоев, Иброҳим Ашуров, Абубакр Сулаймонов ва Бегмат Холматовларга бағишлайман.

Карнайчилар бир «пуф!» деганда ҳар дам,
«Уф!» дедик чеккада, Худога шукур!
Ўзгаларга қувонч улашган олам,
Бизга ғам берса-да, Худога шукур!

Бир шоир айтгандай, дунё юкини
Олганмиз елкага, Худога шукур!
Кимдир бужмайтириб бугун турқини,
Тан олса эртага, Худога шукур!

Дарахтлар гулини тўккани билан,
Киргайдир мевага, Худога шукур!
Юракни англадим, Эрали Жиян
Гапирган шевада, Худога шукур!

Жонимиз бир бўлди, тўфон ичра Нуҳ
Бошқарган кемада, Худога шукур!
Бизга ҳамроҳ бўлди Иброҳим Ашур,
Сафарлар бехатар, Худога шукур!

Тошбулоқнинг ҳар бир тошига, чўғли
Ва ёниқ шеър атар, Худога шукур!
Шеърдан, Абубакр Сулаймон ўғли
Бўлмагай ҳеч зада, Худога шукур!

Қўшиққа айланар, ота-бобоси
Тўқиган термада, Худога шукур!
Гар олис – Исфара-Мастчоҳ ароси,
Кўприкдир Бек ака, Худога шукур!

Юрак тандирида пишган нонимиз
Бор соғу телбада, Худога шукур!
Пойгоҳда турса ҳам жисму жонимиз,
Номимиз теппада, Худога шукур!..

АЖИНА

Баъзида, эсимга тушар безавол,
Сокин болаликнинг беғубор пайти.
Хуфтон чоғи эди…
«Ҳа!» дедим дарҳол,
Кимдир чақирганда номимни айтиб.

Ўшанда ажина чақирган дея,
Қўрқиб кетган эди бечора онам.
Лабимга термулиб, пичирлаганча,
Тонггача ухламай тутганди мотам.

Лаби қийшаяр, деб уқтиргандилар,
«Ҳа!» деса, ажина чақирганда ким.
Дунёга ишончим йўқолмай олдин,
Ушбу ақидага ишонар эдим…

Ҳартугул, қийшайиб кетмади лабим,
Пайпаслаб кўраман «Ҳа!» десам қачон.
Юракдан қўрқувни олиб ташлади,
Қулоғим остида янграган азон.

Дўст-душман олдида қолганда мулзам,
Оғзимдан сўзларим тушса сирғаниб,
Ҳалигача менинг тўғрисўз укам,
Лабимга боқади хавотирланиб…

«Ҳа!» дедим, чорлади атроф-теварак,
Гоҳ йўлим бошида гоҳ ўртасида.
Томоғи йиртилиб кетган келажак
Жин чалган кўнгилнинг жинкўчасида.

«Ҳа!» дедим, ҳаётнинг баланд-пастида
Учратиб урғочи, нор туяларни.
Бироқ, тополмадим кўнгил даштида
«Ҳа!» деган мададга зор туяларни.

Армонлар чақирди ажина бўлиб,
Шўнғиб кетдим орзу- хаёл ичига.
Негадир, хўмрайиб кутган бахт йўли
Ўхшарди заҳарли илон изига.

Одамдан яралган маймун сингари
Туйғулар тутундай кетди тарқалиб.
Куну тун изғиди ҳасрат жинлари,
Одамсиз қалбимга кафан ахтариб…

«Ҳа!» дедим, бемаҳал чақирганда вақт,
«Ҳа!» дедим, тиш қайраб турган одамга.
«Ҳа!» дедим, тиржайиб чорлаганда бахт,
«Ҳа!» дедим, ишшайиб имлаган ғамга.

Чақирмади ўзим яратган овоз,
Эҳтимол, у – менинг умримдан узун.
Бисотимда битта «Ҳа!» қолди, холос,
Йўқликнинг биргина даъвати учун.

Ҳаёт қулоғига танбур чертмайди,
Ўлимнинг ҳақлигин куйлагай созим.
Букун «Йўқ!» дейишга умрим етмайди,
Етади «ҳа!» деган оҳим, овозим!..

СЎНГСИЗ ШЕЪР

Асқар МАҲКАМ хотирасига

Ишқ элин кўксини чавақлаганлар
Хос қулман деб тинмай валақламоқда.
Ажал шамширидай ярақлаганлар
Букун «Аналҳақ»ни(1) варақламоқда.

Гўнг титар бир тўда чумчуқ бетоқат,
Ололмай «қарчиғай бошидан тож»ни.(2)
Кўзгуда ўз аксин топмаган ноҳақ
Густоҳликда айблар Мансур Халложни.

Fурбатда ҳар доим ўзни йўқотиб,
Зулматда бир-бирин топди гумроҳлар.
Азал ёрман деган морлардан қочиб,
Бу дунёдан кетган валиюллоҳлар.

Ўтди бедилнафас, безовта армон,
Дарднинг маҳрамига айланган маъшуқ.
Алҳол дил қавмига дўст бўлган қачон,
Оловдан яралган мавжудот, махлуқ?..

Ўзи қочган дорга Дукчи Эшонни
Осганда девона бўлган девонлар.
Дарвишдан қизғанди бир бурда нонни,
Эшонлик даъвосин қилган бешонлар.

Марҳум сўз ҳаққига очмоқда аза,
Мотам либосини кийган хоинлар.
Шеърият мулкида қиёматгача
Гўрида тик тургай энди шоирлар…

________________
1-А.Маҳкамнинг тириклигида чоп этилган сўнгги китоби.
2-М.Иқбол ибораси.

ЁЛFИЗЛИК БАХТИ

Имон келтир ёлғизликка, тун,
Етиб келдим яқин-йироқдан.
Ёлғиз қолган юраклар учун,
Чарчаб кетдим бахт тиламоқдан.

Хотирамни унутмас бир зум,
Қарғишларнинг қонаган лаби.
Ёдим юзин қоплади қурум,
Тил учида турган сўз каби.

Ёлғиз ёдинг кўмилиб кетар
Хотиранинг фарёдларига.
Ёлғонлар ёр бўлгани етар
Куйган кўнгил сайёдларига.

Босиб кетар кўзларингни нам,
Наҳс босмади, бироқ, кўнглингни.
Ерни босиб кетса ҳам одам,
Босолмайди сенинг ўрнингни.

Ёлғиз ўзим яшаганим рост,
Буни сенга сездирмаганман.
Фақат, сендан безмадим, холос,
Фақат, сени бездирмаганман.

Фақат, одам ахтарма дилдан,
Имон келтир ёлғизликка, тун.
Имон келтир, шайтонлар билан
Сен муроса қилмаслик учун.

Бандаликни буюк бахт деган
Арвоҳларни этгим келар шод.
Энди билсам, ўшалар экан,
Мени сендан қутқарган нажот.

Қолган-қутган ёдимни йиғиб,
Олиб кетар қалб ғассоллари…
Хайр, менинг ёдимдан чиқиб
Ўсаётган жунун толлари…

МАҲМУД ЖЎШҚИН ХОТИРАСИГА

Ер юзига оёқ қўймай йўл олди,
Қалби билан кезди кўнгил юртини.
Ороми йўқолди, тинчи йўқолди,
Аммо, йўқотмади топган бурдини.

Бадбашара қисмат қилса-да ҳужум,
Чидади, чиқармай, ҳатто, чурқини.
На дарди борларга айлади зуғум,
На ялаб-юлқади бахтнинг турқини.

Берди оғзидаги еб турган ошни,
Сўз олдида адо айлаб бурчини.
Бир умр дўстларга меҳрини сочди,
Йиғиб қудратини, йиғиб қурбини.

Барчани ўзига яқин оларди,
Боқса – юрак эди унинг дурбини.
Дунёга дунёдай разм соларди,
Боқмади иззату нафснинг қуртини.

Қўли бўм-бўш кетди, аммо, кўз ёшга
Тўлиб кетди, кетгач, олам хуржуни.
Дунёни тарк этди эллик бир ёшда,
Эллик бирга кирди унинг Бир Куни…

ЖАНОЗА

Видо айтдим ҳар бир шеъримда,
Улар – менинг тушларимдай ўнг.
Ё ўқилар тириклигимда,
Ўқилар ё ўлганимдан сўнг.

Видо айтдим, бироқ, нолимам,
Видо айтдим мулойим ва тўнг.
Видо айтдим, отам, волидам
Ва акамни кўмганимдан сўнг.

Гоҳ дўзахда ёнди жасадим,
Гоҳ сўзлашдим сурурим билан.
Бор овозим билан яшадим,
Ўламан бор вужудим билан.

Азоб ўтди қийналган жондан,
Тўкилмади гуноҳ сочлари.
Дилимда ишқ қурган тўғондан
Тошиб кетди нафрат ёшлари.

Менда менсиз ўртанди бағир,
Мендан кейин туғилмайди ғам.
Бир кун ўлсам, топилар, ахир,
Эслайдиган бирорта одам.

Хотирамни қоплаган чанглар
Тўзонига кўмилдим тандай.
Ўнгида хуш кўролмаганлар
Тушида ҳам кўринмагандай.

Тупроғимни совутармикан,
Қалбимга ўт қаламаганлар.
Қирқ кунимни ёритармикан,
Бир кунимга ярамаганлар…

Аза очиб, юлмаса сочин,
Менга бағир очолмаган бахт,
Дуо қилар, қўлларин очиб
Мозоримда ўсган бир дарахт.

Аза очар… Қувончимга қул,
Азобимнинг маликалари.
Кўзларимдай очиқ қолган ул
Китобимнинг саҳифалари…

ТЕНГЛИК

(Гапжўра курсдошларга ҳазил)

Ё икки ё ҳар ойда гап бор,
Абдужаббор бор жойда гап бор,
Гоҳ зиёну гоҳ фойда гап бор,
Йўқ енгилу оғирнинг фарқи.

Садриддин ҳам мусофир бугун,
Кўнгли ярим, тилаги бутун,
Йўқдир озод мусофир учун
Ватан билан чодирнинг фарқи.

Ўздан кетиб, ўзгарар замон,
Мавлонберди ўшадир ҳамон,
Унга бир кун бўлади аён,
Қўрқмас билан ботирнинг фарқи.

Жўравойнинг суннат, фарзи бир,
Бу ҳаётда пўчоқ, мағзи бир,
Қолмади деб кулар, баъзи бир
Муслим билан кофирнинг фарқи.

Абдуманнон кўнгли тўлса бас,
Дўст меҳрига бир бор тўйса бас,
Икки дунё ичра бўлса бас,
Аввал билан охирнинг фарқи.

Имкон топар йўлу чўлда ҳам,
Қолиб кетса қаттиқ дўлда ҳам,
Холбобога, ўнгу сўлда ҳам
Билингай қор, ёмғирнинг фарқи.

Ишқ бор, Худо ёр бўлса агар,
Ёрга кўнгил зор бўлса агар,
Ҳақиқат бор, бор бўлса агар
Шоир билан шоирнинг фарқи.

Зиёфатдан зиёратгача,
Итоатдан ибодатгача,
Қолмас ўша қиёматгача
Бегмат билан Қодирнинг фарқи!

ИСТАРАВШАН

Султонмурод ҲОЖИБОЕВга

Ернинг танасида кезган дард каби,
Fаним лашкарлари изғиган бунда.
Тузалди бу замин жароҳатлари,
«Ист, Равшан!» деб қирқ қиз ёлворган кунда…

Балки, суғдиёна ривоятдир бу,
Балки, ибодатдир султонларга хос.
Балки, ишоратдир… Юрак амрига
Саркарда Равшаннинг бўйсунгани рост…

Кўнгиллар ўсар бу тупроқ устида,
Тубида ўсади қадим илдизлар.
Карвон-карвон бўлиб она юртига
Тағин қайтиб келар ўшал қирққизлар…

Эҳтимол, порлаган Илоҳ жилваси,
Карвонлар ортидан кетмаган йироқ.
Эҳтимол, бағдодий шайхлар чилласи,
Шу қадим тупроқда кўргандир чироқ.

Эҳтимол, юракка, Фаною Абад,
Оллоҳнинг ишқи деб тутганда бода.
Шайх Шиблий(1) руҳидан сўраган мадад,
Зуфархон Жавҳарий(2) – авлиёзода.

Мусофир юртларда қолгандир маъюс,
Дилшод Барно(3) туйган ишқнинг озори.
Бу ишқни бағрида асрайди ҳануз,
Ул Хўжа Абдуллоҳ Сурхий(4) мозори…

Бу кўҳна, зарандуд тупроқ бағрида,
Бобур оёғининг ўчмас изи бор.
Гангиб қолган ушбу замон бахтига,
Битта шоирию қирқта қизи бор.

Кимлардир қорнининг нолаларига,
Жўр бўлиб ўтганда шақилдоқ чалиб,
Булоқдан сув берди болаларига,
Бир умр савобга қолган Болғали…(5)

Бу юртда беғубор бир дарё оқар,
Беғубор юракдан ахтариб соҳил…
Оналар қўлини дуога очар,
Султонлар муроди бўлганда ҳосил!..

_____________
1- Абубакр Шиблий, 1Х аср охири, Х аср бошларида(859-946) яшаган машҳур мутасаввуф. Асли – истаравшанлик.
2- Истаравшанлик шоир (1860-1945).
3- Х1Х асрда яшаган шоира. Истаравшанда туғилган, 17ёшгача Истаравшанда яшаган.
4- Исфарадаги қалъачаи Мазор қишлоғида жойлашган қадамжой. Дилшод Барно шу қабристонга дафн этилган деган тахмин бор.
5- С.Ҳожибоев туғилган қишлоқ.

ШЕЪР ЙЎЛИ

Бир умр тўкилган пешона тери,
Кипригимга қўнган гард – ўзимники!
Менга таскин бериб, тасалли бериб,
Менга кун бермаган дард – ўзимники!

Бу қудуқни ўзим учун қазганман,
Томирида оққан қон – ўзимники!
Унга ўлигимни ташламаганман…
Унинг тубидаги жон – ўзимники!..

КАТТА АЙРИ БАДИҲАСИ

Абдурашид БУРГУТОВГА

Киндик қони томган қадрдон ерга
Юракнинг қони ҳам тўкилмоғи шарт…

ЛОЙИҚ

Одамзод ташнадир дарё бағрида,
Юрагида дарё оқмаса агар.
Дарёдил одамлар Катта Айрида(1)
Оналар оёғин остида яшар.

Тоғлар – тўхтаб турган карвонлар сафи,
Кўклам сафарига кўнгилни чорлар.
Баҳор киндигидан томган қон каби
Кўринар қадрдон қизғалдоқзорлар.

Умид оловидай ой ёнар бунда,
Осмон ер дардини айлагай қабул.
Боши узра фонус кўтариб тунда
Йўлларни ёритар кекса Мевағул.(2)

Оқ қорни устига тортиб исинган
Чечаклар уйғонар ҳар қадамида.
Катта шаҳарларда қадри билинган
Баҳор туғилади ўз Ватанида…

____________________
1- А.Бургутов яшаётган қишлоқ номи.
2- Мўғул тоғининг қадимий номи.

ХУДОНИ ТАНИГАН ОДАМ

Йиғламайди, ўлиб кетса ҳам очдан,
Юрак оловида тоблар тиғини.
Мусонинг таёғи урилган тошдай,
Ҳайрат ёши қоплар қорачиғини.

Харлар қулоғига чертмайди танбур,
Қора кунга йиққан сармояси йўқ.
Ишқнинг жилвасига ҳамхона, ҳамнур,
Иблис маконида ҳамсояси йўқ.

Аввал садо келар…
Секин ва секин,
Тошиб кетар тўлган юрагидан завқ.
Ногоҳ, икки ракат намоздан кейин,
Ҳарир парда ичра кўринади ҳақ.

Тубсиз қучоғига чорлайди уни,
Жодугар кўзидек, ғафлат хунёси…
Агар ўчирмаса кўздан уйқуни,
Куйиб кетар унинг икки дунёси.

АКАМ ҚОДИРХОН ХОТИРАСИГА

1.

Ака, кўнглингизни кўп оғритганман,
Билмай, арзирмиди, арзимасмиди…
Мулойимлик билан дил ёритгандан,
Сиз заҳар бўлсангиз, яхшимасмиди…

Дардимизни сизга тўкардик нуқул,
Ахир, ўз дардингиз бас эмасмиди.
Fофил укаларнинг ғамидан буткул
Бехабар бўлсангиз, яхшимасмиди…

Тупроқда ётибсиз…
Ахир, қадрингиз
Қора тупроқмиди, хору хасмиди.
Сизга уй бўлгандан кўра қабрингиз,
Дарбадар бўлсангиз, яхшимасмиди…

Ажал чақирганда… Эшитмай қолдим,
Ажалнинг овози шунча пастмиди.
Ўша Ажал, Сизни чақирмай олдин,
Ака, кар бўлсангиз, яхшимасмиди…

2.

Дунёга ишончим қолмади ҳеч бир,
Кимсасиз юракда ҳеч нарса қолди.
Бу дунё бир қошиқ қонимдан кечди,
Бир қошиқ қонимдай, жон нася қолди.

Кўрган кунларим кўз ўнгимдан кетмас,
Қалбимни титратган бир ларза қолди.
Бахтли яшаш учун бир умр етмас,
Бевақт ўлиш учун бир баҳя қолди.

Сабрим чидамади, гуноҳларим кўп,
Савобимдан эса бир пайса қолди.
Қаттиқ ранжиганим юрибди тўп-тўп,
Қаттиқ ранжитганим, айт, қайда қолди?!

Унутдим осмону ердалигимни,
Ёдимнинг додида бир лаҳза қолди.
Энди ким кўтарар эркалигимни?!..
Сўнгги бор йиқилсам, Бир Такя қолди.

Қишнинг чилласида кўкарган ғамнинг
Ниҳолидай дилда бир найза қолди.
Умри хазон бўлган ғариб акамнинг
Қабрида киприги ҳўл майса қолди…

3.

Руҳингизни айлаб кетди зиёда,
Ажал, гарчи қотил бўлгани билан.
Жонингиз сиғмади икки дунёга,
Дунё икки соҳил бўлгани билан.

Бу оламдан тониб кетдингиз эрта,
Ишончингиз комил бўлгани билан.
Сиз ётибсиз ҳосил бермаган ерда,
Муродингиз ҳосил бўлгани билан.

Вақтида жон фидо бўлмаса – бир пул,
Зорлар унга қойил бўлгани билан.
Ўлмаган жонимни этмайсиз қабул,
Борлар унга мойил бўлгани билан.

Қабрингиз хокига тўкилмоқда ёш,
Юрагим тош, жоҳил бўлгани билан.
Қабрингизда арча кўтармоқда бош,
Одам зоти ғофил бўлгани билан.

Сиз ўтгандан кейин рўй берди маҳшар,
Ҳар бир мўмин, қобил бўлгани билан.
Қалбим қиёматдан бермади хабар,
Сур чалган Исрофил бўлгани билан.

Оҳ, сизнинг дийдордан маҳрум – бир банда,
Гарчанд, исми Одил бўлгани билан.
Нима қилиб берди Сиз ўлмаганда?!..
Нима қилиб берар ўлгани билан?!..

4.

Қишнинг чилласида, сўнгги ноладай,
Кўзим шамдонида сўнаётир шам.
Худди, қоқ тўнкага ботган фонадай,
Менинг юрагимни ёриб кетди ғам.

Жон кирган тан каби чайқалар тобут,
Мозор бошигача етар мажоли.
Чинқириб эсарди, тунд ва заҳролуд
Қисмат саҳросида ҳутнинг шамоли.

Ердан тошиб кетар, оҳу зоримнинг
Тубидай озорга тўлган бир чуқур.
Ёритиб турарди маҳзун ёдимни,
Акамнинг гўрига тўлиб кетган нур…

Кўргулигим билан қилмай муроса,
Вабодай бостириб хўрлигим келди…
Руҳимга аталган Буюк Жаноза
Кимнинг этагида ўқилар энди?!..

5.

Мен, ҳозирча, қўйолмадим тош
Қабрингизга бош қўйдим мулзам.
Ҳа, бир жойга бориб қолган ёш
Мендан тўйди, мен эса ундан.

Эндигина ақл кирмоқда,
Узуқ-юлуқ ўнгу тушимга.
Мендай қафас торлик қилмоқда,
Кўксимдаги кўнгил қушимга.

Кетсам – ишим қолмайди чала,
Қолганлари – бир майда-чуйда.
Ҳозирча, сиз ётибсиз, Ака,
Бир ўзингиз қоронғу уйда…

6.

Дердик, ер тагида бўлса ҳам, айтинг,
Дардингизга шифо дорини.
Баъзан эса, парво қилмасдик, балки,
Қилардик Худонинг зорини…

Келардингиз, сўфи чақирмай азон,
Ёрдамга, дунёнинг ҳар чеккасидан…
Ака, энди керак бўлсангиз қачон,
Биз Сизни топамиз ернинг тагидан.

7.

«Онам йўқ!..» деб ғамга ботганман ҳар вақт,
«Отам йўқ!..» деб дилни ўртаган армон.
Акамдан айрилиб, энди мен бадбахт,
«Одам йўқ!..» дейману йиғлайман қон-қон.

ХАЁЛ МАҚБАРАСИ

…Юрак дунёсининг тоғу тошида
Тамошо қилгайман бул манзарани:
Шамоллар кўтариб кетар бошида,
Хаёлим кўмилган чўнг мақбарани…

ДИЙДОР

Оч эмасман, очкўз дунёдан тўйдим,
Дунёда бормисан, қиёматлик дўст?..
Кўнгил кундасига бошимни қўйдим,
Кел, юрак қинидан суғурилган сўз!

Йиғлаб, ўртамайсан мен учун бағир,
Мен ҳам мозорингда ётолмасман тинч.
Сен менга ўзингнинг тилингда гапир,
Кел, кўнгил қонидан яралган севинч!

Меҳр кўчасида кезган гадоман,
Адоман, лек адо этилмаган фарз.
Ўзимдан ўзимга қайтган жазосан,
Эй, қўли дуога очилмаган нафс!

Fаразлар дилингга осойиш бермас,
Гар Худо бермаган бўлса истеъдод.
Нозинг бунча баланд,
Зотинг бунча паст,
Эй, сен, қусуғига ёнбошлаган зот?!

Нима топдинг, ёлғон қувонч ахтариб,
Нима берди сенга ўшал сохта ғам?!
Гуноҳин шайтонга буткул ағдариб,
Эй, айбин ажалга тўнкаган одам!

Хоҳласанг баланддан,
Хоҳласанг пастдан
Кел, ўшал қиёмат келгунга қадар.
Оч эмасман…
Сенга муҳтож эмасман…
Қайга қочаяпсан мендан, баччағар?!..

ЗАМОН

Туялар ҳаммомни қилгандек ҳавас,
Орзулар қўйнида тебранар замон.
Кўмирнинг ҳидидан бўғилар нафас,
Акиллар бўйнидан боғланган армон.

Катта майдонларда талашар мазҳаб,
Қовоқ солар, ўлик чиққан кулбадай.
Ортига қайтади қалтираб-қақшаб,
Муштугин унутган Тарас Булбадай.

Кулганда, юзининг териси қалин,
Юрганда, оёғи тегмайди ерга.
Узун мўйлов қўйса, худди – Сталин,
Калта мўйлов қўйса ўхшар Гитлерга.

Тун бўйи тўйма-тўй изғиб юради,
Бошига кўтариб қишлоқ, шаҳарни.
Темир панжаралар тўсган юраги,
Тамаки экилган ердай хатарли.

Оғир гуноҳини сотар арзонга,
Кўзга жуда яқин, кўнгилдан нари.
Худди, Баҳоуддин балогардондан
Имдод сўраб турган осий сингари.

Дардини тутундай ичига ютмас,
Бироқ, тарқамайди дилдан ғубори.
Ҳеч кимни ҳеч кимнинг уволи тутмас,
Тутқаноқдай тутар носнинг хумори.

Шодлиги ғарибдир, дарди шоҳона,
Кулган-йиғлагани ёлғондир бари.
Баъзан, ўтиради қуриб чордона,
Оғир ўйга чўмган Будда сингари.

Қўриқлар кўнглидай тор ҳудудини,
Одамзод, гўё бир қавмдан эмас.
Минг тангадан ошган сичқоннинг ини,
Меҳмондан панадир, шармдан эмас.

Ўзин танимаган бу ғала-ғовур,
Меросхўриман дер Имом Аъзамнинг.
Гўё бешигида тебранган Бобур,
Боласи сут эмган Биби Марямнинг…

Тўлган сабр тошиб кетар косадан,
Мунғаяр манглайда балқиган шўрлар…
Фақат, узр, сизни бу томошадан
Сал чалғитган бўлсам, эй, кўрлар, кўрлар!..

ТОМОШАБИНЛАР

Ёлғонни ёлғону ростни рост демас,
На ҳақдир, на ҳакам, томошабинлар.
Шариат йўлида енги ҳўл эмас,
Аммо, этаги нам, томошабинлар.

Пастқам деворлардан бўй чўзар мамнун,
Жангларда боши хам, томошабинлар.
Кечагина ўзи ўйнатган маймун,
Бугун атрофда жам, томошабинлар.

Гоҳ белда зуннор, гоҳ бошда салласи,
Динига номаҳрам, томошабинлар.
Бузуқ тарозининг оғир палласи
Бўлиб келган ҳар дам, томошабинлар.

Дил мулкида шоҳлик даъвосин қилар,
Ўз нафсига қарам, томошабинлар.
«Чўпонга дўст бўлиб, бўрилар билан
Қўйни кўргай баҳам», томошабинлар.(1)

Баъзан, беғам, баъзан, ташвишдадир у,
Кўргани ҳали кам, томошабинлар.
На шайтондир ва на фариштадир у,
Мену сиздай одам, томошабинлар.

На дўстга дўст ва на ёрдир ёрига,
Қочади келса ғам, томошабинлар.
Қўрқаман, бир куни, ўз қаторига
Қўшади мени ҳам, томошабинлар!..

__________________
1-Лойиқнинг бир шеърида шунга ўхшаган ташбеҳ бор.

ГЎР ОFЗИ

Кимлигингни қўрқоқлардан сўр,
Бало боқса – кўзингни яшир.
Сенинг барча қудратинг, эй, Зўр,
Олиб қочган улоғингдадир!

Ўлиб кетсанг, сен ўзингдан кўр,
Тирик қолиб топмасанг қадр.
Бўй чўзмаган журъатинг, эй, Хўр,
Уруғингда, урвоғингдадир!

Ишонганинг – пешонангда шўр,
Ишонмаган қисматинг тахир.
Из қолдирган нусратинг, эй, Fўр,
Сенинг бир жуфт туёғингдадир!

Ёпирилган мисли малах, мўр,
Қалбингдаги кўргулик надир?..
Кўз очмаган турбатинг, эй, Кўр,
Қуриб қолган булоғингдадир!

Ёниб-ўчди юракдаги қўр,
Жоним тушди танимга асир.
Сен мудрадинг, эй, вужуд, эй, Тўр,
Жоним сенинг тузоғингдадир.

Тирикликка бўлолмайсан жўр,
Кел, қулоғим оғзингда, гапир.
Шунча ғурбат кўрсанг ҳам, эй, Гўр?!..
Нечун оғзинг қулоғингдадир?!..

ЭРТАК

(Жиддий ҳазил)

Эҳтимол, етарсан ўшал кунгача,
Сабр таги сариқ олтиндир бешак.
Балки, Подшоҳ ўлиб кетар унгача,
Ё Афанди ўлар, ё ўлар Эшак.

Тирикларга ўлим тиламоқ – гуноҳ,
Аммо, чора йўқдир келган қазога.
Давр эсин йиғиб олгунча ногоҳ,
Подшоҳ риҳлат этди дорилбақога.

Қулликнинг териси қопланди юзга,
Подшоҳлар гўрига ғиштлар қаланди.
Ўтган фурсатларнинг тобути узра
Ўлиб ётар эди шўрлик Афанди.

Ўтиб кетди Подшоҳ яшаган замон,
Ўтиб кетди не-не соғлар, тентаклар…
Келажакка қараб ҳанграйди ҳамон,
Жони пешонамдан қаттиқ эшаклар!..

КАМБАFАЛНИНГ ТЎНИ

Камбағални урма…
Кўзидан
Кўз ёшлари тўкилиб кетар.
Нима ўтса, ўтди ўзидан,
Уни Худо ургани етар.

Камбағални сўкма…
Усиз ҳам
Йўқотгандир ҳаловатини.
Унга мерос қолдирган олам,
Муҳтожликнинг ҳақоратини.

Камбағалнинг тўнини йиртма,
Раҳм қилгин имконсизларга.
Тағин кулги бўлмасин, итдай
Пойлаб турган иштонсизларга…

ҚУРУҚЛИК

Ҳар гал, сувдан қуруқ чиқасан чиндан,
Қуримоқ, қуритмоқ ишқида мастсан.
Гарчанд, Нуҳ пайғамбар авлоди минган
Нажот кемасининг ичидамассан.

Ваъдаларинг қуруқ, сўзларинг қуруқ,
Қуп-қуруқдир сиртинг ва сийратинг ҳам.
Дунёни сув босса, узуқ ва юлуқ
Этагингга, ҳатто, юқтирмайсан нам.

Кўз ёши кўрмаган кўзларинг юмуқ,
Қуриб кетсин, ўша сен кирган чуқур.
Айт, тағин нимадан сен қолдинг қуруқ,
Сувдан қуруқ чиққан эй, шўринг қурғур?!..

БИР КУН

Яхши бўлсам – сендан бахтли йўқ,
Ёмон бўлсам – мендан яхши йўқ,
Кимнинг асли, кимнинг нафси йўқ,
Бари зоҳир бўлади бир кун.

Боқиб турган нигоҳлар – ғилай,
Fилай бўлса, мен нима қилай?
Кимга инсоф, диёнат тилай?..
Улар кофир бўлади бир кун.

Кўнгил чўкар, тоқатлар тўлиб,
Дунё ўтар девона бўлиб,
Этаги кир «пир»ларни кўриб,
Ҳафсаланг пир бўлади бир кун.

Ҳақ олдида одам – кўр, соқов,
Керак бўлса, ўйнайман гаров,
Ёв келса – қул, қочиб кетса ёв,
Қўрқоқ ботир бўлади бир кун.

Осмонидан ахтариб нажот,
Қўзғалади ҳар фисқу фасод,
Ўшал ожиз, бозори касод,
Юртга нозир бўлади бир кун.

Чекиб кетар кимдир риёзат,
Экиб кетар кимдир хиёнат,
Бу кўргулик, ўша қиёмат,
Бевақт содир бўлади бир кун.

Сабри борлар, бўлмаса собир,
Қурби борлар, бўлмаса қодир,
Озор берсак, олиб хавотир,
Руҳлар ҳозир бўлади бир кун.

Кимларгадир сўзим ёқмаса,
Айб қидириб, ўзин топмаса,
Улар, фақат, Худо хоҳласа,
Мендай шоир бўлади бир кун.

Осмон – улкан савдо чодири,
Қадрин арзон сотар тожири,
Бормикан бу армон охири?!..
Замон охир бўлади бир кун…

ИМЗО

(Бир «шоир»гинага)

Илдизин қурт еган дарахт сингари,
Агар қулаб тушса таги бўш томинг.
Кўчани чангитиб, сендан илгари,
Ҳаллослаб ёрдамга келади номинг.

Сени қўллагувчи қўлларда қалқиб,
Чил-чил синса, қуйқа тўлдирган жоминг.
Узун енги билан бурнингни артиб,
Туртиниб минбарга чиқади номинг.

Тонг элчиси бўлган кўршапараклар
Сенга тинчлик бермай, қорайди шоминг.
Бошингда чақилган пуч бир данакдай,
Сохта дўст тилида чақилди номинг.

Адашдинг, сен яқин борган қозонда
Юзинг куйиб кетди, пишмади хоминг.
Эгасини қопган итдай, бир тонгда,
Кетингдан ўзингни тишлади номинг.

Яхшиям номинг бор,
Агар кўрмасам,
Бир шўрлик ақлдан озган, дермидим.
Гар шеъринг остида номинг бўлмаса,
Уни хотин киши ёзган, дермидим…

БУ ДУНЁ

Тўрт кунлик риёзат, тўрт кунлик ҳузур,
Эси бор, этаги юлуқ – бу дунё.
Дунё назарида – одам ношукур,
Одам назарида – бузуқ, бу дунё!

Юрак саҳросида сарсон-саргардон,
Кўнгиллар адашган сулук(1) – бу дунё!
Дунё сўраганга дунё – ҳаром қон,
Дунё сўрмаганга – зулук, бу дунё!

Дунёдан қўл силтаб ўтади ҳаёт,
Кўрмагай кўзлари – юмуқ, бу дунё!
Юсуф пайғамбардан ўзга бирор зот
Чиқиб кетолмаган – қудуқ, бу дунё!

Мозор бошигача етар нафаси,
Ўртанган юраги – куюк, бу дунё!
Ҳар лаҳза ўткинчи ҳою ҳаваси
Ёлғонлиги учун – суюк, бу дунё!

Дунёга сиғмагай оҳу фиғонлар,
Бир тобутга сиғар бу юк – бу дунё!
Ўлимга ишонган омонат жонлар
Гўри оғзидаги тупук – бу дунё!..

______________
1- Йўл маъносида.

АЙТИЛМАГАН СўЗ

«Мен кимман?..»
Бу сўзнинг вақти-соати
Эҳтимол, Ал-Мийсоқ давридан қадим.
Бу сўзни айтмаган бир зот қолмади,
Бироқ, жавобини айтмади ҳеч ким.

Балки, қўй оғзидан олмагансан хас,
Сен ҳам бир бор айтгин, малол келмаса.
Зеро, бу дунёда одам – одаммас,
Ўзига шундай бир савол бермаса.

Ҳолинг бўлса, борай мен ҳол сўргани,
На бир надимдирсан,
На бир ғанимсан.
Бу сўзни ҳеч кимса айтмаган ҳали,
Букун мен сўрайман сендан: Сен кимсан?!..

* * *

Сен қон ялаб тўймадинг нечун,
Нечун ямаб-ясатилгансан.
Иштонсизлар учун етти кун
Байрам қилиб яратилгансан.

Олти тараф, тўрт томонингга
Йиғи бўлиб таратилгансан.
Ахир, жисминг билан жонингга
Мотам қилиб яратилгансан.

Мўлтирайди кўнгил зор, маъюс,
Сен кўнгилга қаратилгансан.
Ҳақ руҳ берган балчиқдан, афсус,
Одам қилиб яратилгансан.

ГЎРКОВ

Қирқ кунлик умрини яшайди секин,
Майитлар – руҳидан жудо бўлганлар.
Ётибди ўлганлар – ўлгандан кейин,
Ётибди «ўлмасдан бурун ўлганлар».

Тупроқ отилади уюм ва уюм,
Ичига ютгандай қайғу аламни.
Рутубат, уқубат чулғайди ҳар зум,
Беомон бод чалиб кетган танамни.

Ер остидан кўкка этади давом
Бешикдан бошланган йўл интиҳоси.
Боқий дунё умри бўлмайди тамом,
Нишон қолдирмаган ном илтижоси.

Ернинг қаватига ботиб кетар нур,
Зоҳирий оламдан – уфқдан нари.
Қабрлар – тиз чўкиб қотган бир умр,
Саждага эгилган обид сингари.

Қабрлар тошига дўнган юрагим
Озиб, орқасига тортиб кетар гоҳ.
Ва ногоҳ қарсиллаб-қақшар суягим,
Худди мен бировга қазигандек чоҳ.

Ўзимдан кечмадим, умр кечириб,
Ўлим – ҳақ, жон эса омонат танда.
Оғир ўй босгандек кетдим эзилиб,
Одам бир-биридан айб ковлаганда.

Тоқатим тоқ бўлди бўзлатиб, бўзлаб,
Кўнглим қотиб кетди, дийдаларим қоқ.
Зеро, аламзада, чақчайган кўзлар
Мен ўйган лаҳаддан кўра чуқурроқ.

Умрнинг қўлидай қисқадир фиғон,
Жон ортидан чопар ёввойи ҳислар.
Ном тугул, қолдирмас кўримсиз нишон,
Қор ёғиб, бекафан кўмилган излар.

Мен урён этмадим гўрнинг оғзидай
Бақрайган беҳаё турқу талъатни.
Ишқ кўмган мозор бор оёқ остида,
Кўнгил кўчасида қолган жасадни.

Иддао бўлмагай инсон ботини,
У – ўз эгасига қайтарилган қарз.
Қўлимда татигай ажал тотини,
Илдизидан буткул қўпорилган нафс.

Мени, гар ажалнинг келса муҳлати,
Дунё ва уқбонинг орасидан сўр.
Отамнинг арвоҳи ҳаққи-ҳурмати,
Тирикларга асло қазимайман гўр…

ЯХШИЛИК

Одамзод ўзини гуноҳдан тийиб,
Яхшилик қилади,
Қилмайди парво.
Ҳамон иштонини бошига кийиб,
Ношукурлар аҳли кўтарар ғавғо.

Ҳамон дарё бўлиб оқади қонлар,
Ҳамон қадрлидир сичқонлар ини.
Қурбонлик қилгандай, умидвор жонлар
Дарёга ташлайди яхшилигини.

Токи нафс этилмас экан шарманда,
Ўша яхшиликни бўлмас аниқлаб.
Ушбу кун семириб, китга айланган,
Кеча яхшиликни билган балиқлар…

ШОИРАЛАРГА

(Ҳазил)

Бу ёруғ дунёда қолмади нарлар,
Ўз қадрин заргардан сўрайди зарлар,
Сизни шоир эмас, деган хумпарлар
Отилган тошини термаса-термас!

Пасткашга ишқ баланд мақом бўлмайди,
Ит сув ичса, дарё ҳаром бўлмайди,
Худо берган йўл бу, тамом бўлмайди…
Бандаси сизга йўл бермаса-бермас!

Агар тонг орзуси бўлмаса – ғам бор,
Агар суғд ёғдуси бўлмаса – шам бор,
Беорликнинг қадри бўлмаса ҳам – бор…
Кимдир шеърингизни севмаса-севмас!

То ерга урилган қадр синмасин,
Шеърингизга асло кинна кирмасин,
Ёзинг, қаламингиз бир зум тинмасин…
Илҳом деганлари келмаса-келмас!..

ЎЗ ЮРТИНГДА…

(Ҳазил)

Умр – бамисоли сочилган қоғоз,
Йўлнинг азобини сен мендан сўра.
Ўзга мамлакатда мардикорлик – соз,
Ўз юртингда шоир бўлгандан кўра.

Бу ҳазилим оғир ботмасин, лекин,
Аросатда қолиб кетганинг ёмон.
Ўзга юртда буғдой эмасдир текин,
Ўз юртингда қарзга берилар сомон…

ИККИ ЎТ

Жоним танда эмас, руҳдаман,
Чиқдим ақл қобиқларидан.
Мўлтирайди шодлик мустаманд,
Юрагимнинг ёриқларидан.

Юрак мени сазойи қилган
Бу кечалар бунчалар юпун?..
Чўғи ўчган танчадай дилга,
Тирсак тираб, инқиллайди тун.

Тун қаърига чўкдим заҳардай,
Тонглар отди, чиқдим отилиб.
Тўрт томонга, хавфу хатардан,
Хавотирим кетди сочилиб.

Севинчингдан ёшланар кўзинг,
Қайғу тўлган кўнглинг бўлар шод.
Инсми? Жинсми? Нимасан ўзинг,
Кимсан ўзинг, эй, одамий зот?!..

Ҳеч ким сендай ёнмайди бекас,
Ёндиролмас сен каби ҳеч ким.
Ёнаяпсан, икки ўт эмас,
Култўдалар орасида жим…

* * *

Гуноҳ осилади зулмат бўйнига,
Қурт еган томирлар ўрмалар танда.
Тентак туйғуларнинг муздай қўйнига
Ақл кеч кирганда…
Ишқ эскирганда…

Безиб бу дунёнинг маломатидан,
Кўнгил кўчасида кезар эшаклар.
Эски девор янглиғ юрак қатидан
Тиржайиб боқади калтакесаклар.

Зах босган мозордай ўртанар бағир,
Совиган тандирдай кўнгиллар карахт.
Кўнгилнинг кифтини айлагай яғир,
Кўнгил елкасида кетаётган бахт.

Армонлар уйғонар кўзин ишқалаб,
Зулмат сиртмоғидай ой боқар ҳазин.
Узилиб кетади нозик ришталар,
Маҳрамона суҳбат чўзилган сайин…

Азоб яйраб кезар кўнгил қонида,
Кўнгил – бамисоли тўнтарилган хум.
Эгасиз юракнинг биёбонида
Мусофир шамоллар айлар таяммум.

Чирқиллар, қиёмат бўлгандек содир,
Муқаддас туйғулар ўлган қадамжой.
Ёруғ кун жасади солинган оғир
Тобутдай орадан кўтарилар ой…

ИШҚСИЗЛИК

Балолар жонимга шафқат қилмади,
Оқармади, кўнгил косаси тўлиб.
Ишқнинг осмонидан ёғди нимадир,
Баъзан, ёмғир, баъзан, мағзава бўлиб.

Муаллақ қолади, кун ўтиб бир кун
Жонимга чўзилган Азроил қўли.
Мени ишқ ёмғири ўлдирмай бурун,
Ўлдириб кетади ишқсизлик дўли…

ЎТГАН КУНЛАР

Ташвишлар қаърига кўмилганда ҳис,
Олис-олислардан келар бир қуюн.
Бу ёлғон дунёда ким ҳам чўкар тиз,
Ёлғон туйғуларнинг турбати учун.

Тиниб-тинчимайди эски ғавғолар,
Ечилмаса дилни чирмаган тугун.
Ахир, жавоб бермас сувсиз дарёлар,
Қумсиз саҳроларнинг туҳмати учун.

Балки, учрашамиз,
Фақат, бугунмас,
Ё ўлгандан сўнг, ё ўлмасдан бурун.
Фақат, одамларнинг кўзи учунмас,
Ўтган кунлар ҳаққи-ҳурмати учун.

ЙЎЛ АЗОБИ

Бир жойда ўтириш йўқ одатимда,
Ўзимдан, ўзгадан кетарман безиб.
Ҳар хил юмуш билан, болалигимда
Етти маҳаллани чиқардим кезиб.

Тердим, бу дуёнинг аробасидан,
Атрофга тўкилиб кетган ризқимни.
Зиёрат, тижорат баҳонасида
Мен айланиб чиқдим етти иқлимни.

Букун мени йўллар қаритди буткул,
Болалигим ҳаддан ошган деворман…
Дунё, ўша етти маҳалланг тугул,
Етмиш маҳаллангдан энди безорман!..

ЁДЛАР

Балки, хаёлингга келарман кўчиб,
Ё кетгум кимнингдир телба ёдига.
Чалажон умидлар баҳридан ўтиб,
Чўкарман азобнинг гирдибодига.

Балки, бегоналар бўшатар бағрин,
Деворлар тўсмайди мендан барчани.
Кимдир, эсин йиғиб, тўзғитар тағин,
Юракда жунжиккан чўғни, лахчани.

Балки, юрагимнинг илтижосига
Кўмилиб, ўз қадрин йўқотган хасман.
Балки, ёру дўстлар илтимосига,
Мен икки дунёмни алмаштирмасман.

Балки, ҳасратгўйлар, юраги тошиб,
Ёдимнинг устидан тўкар мағзава.
Аламдан задалар кўтарар бошин,
Байроққа айланган каби пайтава.

Балки, қай бир садо келар аланглаб,
Мени қиёматдан айлагай огоҳ.
Кимнингдир кўз ёши, тунда чарақлаб,
Қоп-қора йўлимни ёритар ногоҳ.

Балки, хаёлимни қақшатиб, наркуш
Ва мунглиғ номалар келар номингдан.
Ёлғизлик дилимга суйкалар сархуш,
Мен чиқиб кетаман ёлғиз ёдингдан.

Балки, ўзга юртнинг сўзон даштида
Менсиз ҳам порласа сўлим оймома.
Кимдир сенга, куйган юрак фаслида,
Эртаклар юртидан келтирмас нома.

Очилмаган кўздай, очирмайди кўз,
Имонидан боши қаттиқ ғалвалар.
Кутганда, қошингга келолмаган дўст,
Кутилмаган бевақт ажалдан баттар.

Руҳлар қиёматнинг озурдасидир,
Одам – ҳали ажал англамаган роз.
Тириклик – ўлмаган жон мурдасидир,
Ўлим – жоннинг йиртиқ жандаси, холос…

Мен тўзим тилайман жон балосига,
Балолар жонига диёнат сўрдим.
Унутилган ёдлар хонақоҳига
Ёдим қайтиб келар,
Қайтмасман ўзим…

ФИКРУ ХАЁЛ

Гуноҳ тортиб олди мендан савобни,
Ўйиндан ўқ чиқди…
Қолганда сарсон:
Кўзининг пахтаси чиққан азобнинг
Ортидан эргашиб кетаётган жон.

Мен дарахт эккандим…
Мен орзу қилган
Ўрмондан ўт чиқди…
Ёнди самолар.
Умид учқунлари сачраган дилда
Ёниб кетди ҳўлу қуруқ баробар.

Балчиқдан чиқолмай қийналдим якка,
Пешонамдан сизиб балчиғим чиқди.
Сув қўйиб, ҳайдалган ердай юракка
Бахт уруғин сочсам…
Аччиғим чиқди.

Мен на маош олдим, эшакдай ишлаб
Ва на итдай чарчаб тополдим ором.
Экканингни ўриб ол, дер танишлар,
Экиб-ўрганларим бари чиқди хом…

ОЙ

Олиб беролмадим сени ҳеч кимга,
Сен ердан шунчалар йироқмисан, ой?
Кўринмай кетасан, баъзан кўзимга,
Сен, фақат, кўнгилга чироқмисан,ой?

Гарчанд, порласанг-да тун қучоғида,
Икки дунё ичра сен тоқмисан, ой?
Бир дунё – девона ҳуснинг доғида,
Аслида, бир ҳовуч тупроқмисан, ой?

Зулмат кўппаклари изғиган тунда,
Ўн тўрт кун итларга ялоқмисан, ой?
Ё сени кутмоқдан кўзи йиртилган
Дунёнинг камига ямоқмисан, ой?!..

ХОТИРА

Хайр, агар сизни бошқа кўрмасам,
Сўнг бор қўлингизни қўлимга қўйинг.
Ўлсам, гуноҳимдан кечинг, ўлмасам,
Ўша гуноҳимни бўйнимга қўйинг.

Агар кўмган бўлсам сизни озорга,
Кўз ёшингиз янглиғ кетай тўкилиб.
Ўлсам, кўмилишим тайин мозорга,
Ўлмасам, хаёлга ётай кўмилиб.

Жавоб тополмадим битта жумбоққа…
Мени ўшал битта нодонга йўйинг.
Ўлсам, қўйинг, майли, қора тупроққа,
Ўлмасам, мени ўз ҳолимга қўйинг…

УМРИМ

Умрим, жонингга ишқ олов қалади,
Умрим, мен капангга ўт қўйганим йўқ.
Сени ит талади, пашша талади,
Сени қутқарганим ва қўрганим йўқ.

Валийлар луқмаси,
Арпангни эса
Ҳали ўрганим йўқ, хом ўрганим йўқ.
Майли, деяверсин, ким нима деса,
Ҳамон ўлганим йўқ,
Ҳаром ўлганим йўқ!

ҚАЧОНДИР…

Қачондир, қўрқоқлар муштидан гаранг,
Безиб кетган эдим ғамдан, ғурбатдан.
Тунлар оғушидан узилиб аранг,
Куним туғди, куним… туғди зулматдан.

Қачондир қайғудан мосуво эдим,
Шодлигим дардини солардим созга.
Букун ўхшаб кетар кулган толеим,
Устимдан кулган бир масхарабозга.

Юзингга қўнган чанг, пашшани қўриб,
Сенга «шўринг қурсин!» дегандим бир вақт.
Ушбу кун, очилган юзингни кўриб,
Энди «бетинг қурсин!» дегайман, эй, Бахт!..

ҚУРБ

Умримда ажалга кўп келганман дуч,
Дўсту душманларнинг зиёфатида.
Гоҳ эски дард каби, қилганда хуруж,
Аламзада аёл қиёфасида.

Ёдимга имону ёдимдан дарак
Келтирганди менга ҳамнафас бир зот.
Эрлик даъво қилган каби ҳезалак,
Бугун шак келтиргай, келтиргай иснод.

Йўлимда қутурган нафс йўлиққанда,
Жоним баданимга кетмади сиғиб.
Кеча тухумидан зўрға чиққанлар,
Бугун имонидан кетганда чиқиб.

Ишқ имдод сўрайди, йўлда адашган,
Ақлнинг қўлига тушган чўридай.
Дилимда муҳтожлик – қонимга ташна,
Хароба қишлоқда кезган бўридай.

Қитиқлаб ўлдирар одамни одам,
Чуқур чоҳ қазийди ақли саёзлар.
Айт, ахир, қайси бир кўргуликдан кам,
Қайғу тўнин кийган масхарабозлар?!..

Туҳматлар зулукдай сўрди қонимни,
Кўнгилнинг косаси синганда чил-чил.
Иғволар суғуриб олди жонимни,
Гўёки, хамирдан суғургандай қил.

Жувонмарг умидлар беном, бенасаб,
Игна еган итдай ўлиб кетар жим.
Ўша Худо берган умрини яшаб,
Тобутига тумор тақмайди ҳеч ким.

Безорман, кўзимга иссиқ кўринган,
Қалбимга етти ёт бегоналардан.
Безорман, безорман, ахир, ўзимдан
Ва ўзимдай ўша бечоралардан!..

НАЖОТ

Ҳовлиқма қуёш ҳам боқар бир муддат,
Бурнининг учидан кўрмас нарини.
Вужудимга тирик кўмилган кулфат
Тирнайди ёдимнинг яраларини.

Чўкиб кетган кўнгил кетар кўринмай,
Андуҳлар кетади хаёлга ботиб.
Бир кўнгил ахтариб топдим ўзимдай,
Ўзимда ўзимни қўйдим йўқотиб.

Тиржайиб боқади, ўшал икки йўл
Орасида турган сўқир касофат.
Тубанлик бўй чўзар, чўзилмайди қўл,
Чўзилади азоб, фурсат, масофа.

Зулмат сиртмоғидан қутулгандай тонг,
Бўғзимдан бир фиғон чиқар отилиб.
Бу ботқоқ қаъридан чиқиб кетар жон,
Ажал арқонига осилиб…

* * *

Бунда на чаман бор,
На дашту даман,
Тунлар босиб келар, тонглар отмоқда.
Кел, чўккан кўнглингни мен кўтараман,
Гар ботиб кетмасам ўзим ботқоққа.

Эсласам юракни босар қалтироқ,
Бошим айланар қалб теварагида.
Сўзимнинг устидан чиқдиму бироқ,
қолиб кетдим майда гапнинг тагида.

Жоним баданимга кетмоқда сиғмай,
Кўтарсам – ноумид, қўйсам – нобудман.
Кўнглим кафанига ўралган ҳислар
Жасади солинган оғир тобутман…

* * *

Бўлиндим, бўрилар емади ногоҳ,
Айиқлар аяди мендай етимни.
Мени хавф-хатардан айлаган огоҳ
Итлар ғажимади, холос, этимни.

Баъзида, ёдимга ёр бўлди хатар,
Баъзида, Худонинг ўзи асради.
Чаёнга ўхшарди мени чаққанлар,
Ҳақиқий чаёнлар мени чақмади.

Ўз қаричи билан ўлчайди ночор,
Кимдир қадамимни,
Кимдир қадримни.
Мени ёвуз кўздан асрайди мозор,
Итлар қўриқлайди ёлғиз қалбимни…

БИРЛИК

(Киноя)

Бизнинг орамизга қўшилди одам,
Қонимиз қўшилмас азал-азалдан.
Ахир, бир ёқадан бош чиқарганлар
Боши чиқмас экан жанжалдан.

Қанча сувлар оқди, қанча сўлаклар,
Қайғулар ортимдан ёлворди қанча.
Кел, энди мен сенга ақл ўргатмай,
Бир ғилофга сиғмас иккита ханжар.

Керак бўлса, мени боқиб олар ғам,
Балолар кўзимга тик қаролмайди.
Осмонни бошига кўтарган одам
Бир чўккан кўнгилни кўтаролмайди.

Умрим адоғида бўлмасдим абгор,
Агар жон қадрига етганда жасад.
Одам билан одам қўшилмас зинҳор,
Одам билан тупроқ бирикар, фақат.

Бир ён – даъват этиб барчани сафга,
Тонг отмасдан сўфи азон ўқийди.
Бир ён – қарға кўзин чўқимас қарға,
Одамнинг юрагин одам чўқийди.

Қўшилар юракни ютиб лошимиз,
Бугун кечагидан баттар бўламиз.
Зеро, қўшилмади бизнинг бошимиз,
Энди икки бошли аждар бўламиз.

ТОНГ ОТГУНЧА

Тонг отгунча тебранар оғир,
Осилган ишқ, осий бир танда.
Тентирайди бодлар – мусофир,
Сен Бодлердан шеър ўқиганда…

Билмасман бу ишқ муддаосин,
Ёниб кетар дил – эски ҳужра.
Пичирлайсан ғусл дуосин,
Эҳтирослар мозори узра…

Туни билан тинмас товушлар,
Ногоҳ, қадр уйғонар жонда.
Юрагимни кетдим ҳовучлаб,
Тул товуқлар қичқирган тонгда…

ХАЁЛ МАқБАРАСИ

Бир куни уйғотар самовий титроқ,
Тушларимга кирган дашту дарани.
Мендан одилроғу мендан олдинроқ,
Яманда оҳ тортди Увайс қараний.

Хоин тун бостириб келди хатардай,
Сўндириб бўғзимда қотган наърани.
Нафасимга қўшиб ютдим заҳардай
Тонглар косасидан томган заррани.

Ёлғизлик гоҳ тирнаб, гоҳида безар
ўлган ишқдан ёдгор эски ярани.
Кимдир мендан кейин қуритиб кетар
Ёдимга тўкилган бир шаршарани.

Юрак дунёсининг тоғу тошида
Тамошо қилгайман бул манзарани:
Шамоллар кўтариб кетар бошида,
Хаёлим кўмилган чўнг мақбарани…

ОFЗИНГ ОШГА ЕТСА…

Оғзинг ошга етса…
Кўзларингни юм,
Балки, висолига етарсан ҳурнинг.
Қутурган нафсингни тиймасанг бир зум,
Юрагинг қонайди, қонамас бурнинг.

Оғзинг ошга етса…
қилмагин обод,
Хиёнатнинг қизғин бозорларини.
Зиёрат қил, ошни сендан олдинроқ
Еб, ўлган итларнинг мозорларини…

ОЛИСЛАРДА

Бу оламда ўзимдай
Бир одам топганимда,
Ўзимга, ўзгаларга
Бу қадар ачинмасдим.

Дарё бўлган кўнгилнинг
қаърига ботганимда,
Йўл бошида Аввалдан
Азалга яқинлашдим.

Баъзан, икки дунёга
қўл силтадим сўкиниб,
Баъзида, дағаллашдим,
Баъзида, майинлашдим.

Оти улуғ зотларнинг
Турбатига тўқиниб,
Нафс дардига йўлиққан
Касалга яқинлашдим.

Орқадан санчилганда
Тўмтоқликнинг тиғлари,
Отам тирик бўлса ҳам,
Ёрдамга чақирмасдим.

Мен чорлаган майдонга
Бирорта мард чиқмади…
Ит, мушуклар аро жанг-
Жадалга яқинлашдим.

Оқибатдан лоф урган
Нокасларда, мен нодон
Ишқу диёнат кўрсам,
Бу гапни гапирмасдим.

Кимдир менга ёр эди,
Ким дўст эди қадрдон…
Ажал яқинлашмасдан,
Ажалга яқинлашдим…

БИР ТОМОН

Минг йил бир қозонда қайнаган жонлар
қони қўшилмаган бир қошиқ қонман.
Баридан кечганман аллақачонлар,
ҳамма бир томону
Мен бир томонман.

Ҳеч кимни қошимга этмасман даъват,
Ўзимни ўзига топширган жонман.
Мен, фақат, Худодан сўрайман мадад,
Ҳамма бир томону
Мен бир томонман.

Олти томони бор ҳар нотавонга,
Аввал салом бериб, келган товонман.
Ҳожат қолмаганда баҳсу баёнга,
Ҳамма бир томону
Мен бир томонман.

Ер, осмондан келар бир тўда лашкар,
Осмонга бегона, ерга ёмонман.
Юрагимда икки дунё талашгай,
Ҳамма бир томону
Мен бир томонман.

Тоғдай кўтарилган юрак – минбарим,
Ўзимга – ўзим қул, ўзим ҳоқонман.
Битта қўлдан чиққан қарсак сингари,
Ҳамма бир томону
Мен бир томонман

* * *

Юким ерда қолар…
Умр боғининг
Дарахти шохида кетмасман чириб.
Улоқтириб ташлар жон сиртмоғини
Жисмим яшар ернинг бағрига кириб.

Юким ерда қолар…
Бир кун чарчайди
Лошимни кўтарган ёнимдаги нор.
Вужудим ўзини ерга ташлайди,
Қаддин кўтарганда ёлғиз бир мозор…

КўНГИЛ ЙўЛИ

Менинг кўчамда ҳам байрам бўлади,
Бир ерга йиғилса қондан ўтганлар.
Тўлиб кетар эди кўнглим йўлаги,
Ўтганда эшаги лойдан ўтганлар.

Ҳали инсон зоти қўймаган қадам,
Кўнглимнинг кўчаси тўлар ўшанда:
Менинг кўчамда ҳам бўлади байрам,
Жасадим солинган тобут ўтганда…

ҲАҚ СИРИ

… Ё ориф айлаган ё телба қилган,
Фано мақомига элтувчи роҳлар.
Дунёнинг ишига машғуллик билан
Дунёдан фориғдир валиюллоҳлар…

БОЯЗИД БИСТОМИЙ ЗИКРИ

1.ДУО

Қаҳратон… Совуқ қиш кечаси эди,
Изғирин юракка соларди ғулув.
Боязиднинг бемор волидалари
Ётган жойларида сўрадилар сув.

Боязид булоққа бордилар дарҳол,
Кўзани тўлдириб келдилар шу дам.
Уйқуга кетганди волида такрор,
Кўзлари қиймади уйғотишга ҳам.

Юмилиб кетса-да кўз қароғлари,
Шу ҳолда кутдилар аллақанча вақт.
Совуқдан муз қотган қўл, бармоқлари
Кўзага ёпишиб қолганди карахт.

Қўлда кўза билан қилдилар тоқат,
Совуқнинг таъсири келмасди малол.
ҳорғин кўзларини очиб ниҳоят,
«Сув» деб инграндилар она бемажол.

Она кўзларини оҳиста очиб,
Боязидни кўриб, қолдилар ҳайрон.
Ўғил турар эди совуқдан қотиб,
Сув тўла кўзани кўтариб ҳамон.

«Айт, кўзани ерга қўймадинг нечун,
Нега сен қўлингда турибсан тутиб?..»
«Уйғонсангиз дарҳол сув бериш учун,
Маҳтал қилмай дея турибман кутиб…»

Боязид кўзани ерга қўйгунча,
Волида дуога кўтардилар қўл:
«Ё, Раббий, мен энди ўла-ўлгунча
Ўғлимдан розиман, сен ҳам рози бўл!..»

2.ВАЛОЯТ

Ҳазратга дедилар: «Табаррук зотсиз,
Марҳамат этгайсиз хосу авомга.
Руҳият мулкига сиз бир нажотсиз,
Қандай эришдингиз юксак мақомга?..»

Ҳазрат сўйладилар: «Ойдин бир тунда
Ажиб ҳол чулғади, Бистомдан чиқдим.
Атроф ёруғ эди, сокин жунунда
Ўзимни унутиб кетар эдим жим.

Бирдан бўлди кўзим ўнгида пайдо,
Мумтоз, маҳобатли бир олий мақом.
Бу юксак ҳилқатнинг наздида, ҳатто,
Ўн саккиз минг олам эди нотамом.

Мени жазба ҳоли чулғади ўшал,
Буткул ақлу ҳушдан бегона эдим.
«Ё, Раббий, бунча кенг, бунчалар гўзал,
Муҳташам бу даргоҳ нечун бўш?» дедим.

Садо келди: «Ушбу даргоҳга ҳеч ким
Келмагани боис бўш эмасдир бул.
Бунда ҳар қандай зот тополмас тўзим,
Нолойиқ кимсалар этилмас қабул…»

Ногоҳ юрагимдан бир орзу тошди,
Чўкдим надоматнинг тубсиз оҳига:
«Мен ҳам шафоатчи бўлсайдим, кошки,
Ҳар ким бу даргоҳга эришмоғига…»

Шафоат мақоми – Пайғамбарга хос,
Барча гуноҳимиз, савобимизга…
Сескандим, ўзимни қилгандек қиёс,
Муҳаммад Мустафо жанобимизга.

Тазарру айладим ўша лаҳзада,
Ўйлаган ўйимдан дарҳол кечдим воз.
Эшитдим, қалбимни солиб ларзага,
Fойибдан келди бир сеҳрли овоз:

«Тингла, эй, Боязид, сендай огоҳга
Султон-ул-орифин мақоми жоиз.
Султон-ул-анбиё, Расулуллоҳга
Одоб, муҳаббатинг, ҳурматинг боис.

Зеро, мосуводан юз бурдинг бадар,
Ноласи руҳга ризқ таратган найсан.
Юксалдинг, энди сен қиёмат қадар,
Султон-ул-орифин деб эслангайсан!..»

3.ДАЪВАТ

Ҳазрат қабристонда кўп кезардилар,
Руҳларни зиёрат айлардилар мўл.
Бир кеча айланиб юрганларида,
Таёқ билан урди тунги қоровул.

Тун эди, қоровул йиғолмай эсин,
ҳазратни ўғри деб ўйлади чоғи.
Яна бир неча бор ургандан кейин,
Синди қўлидаги ирғай таёғи.

Хафа бўлмадилар Боязид, гарчанд,
Ақлга сиғмасди бу ҳол талқини.
Уйга етиб келгач, талабалардан
Сўрадилар синган таёқ нархини.

Сўнг бир шогирдлари орқали шу кун,
Қоровул номига битиб махсус хат,
Бир талай ширинлик ва бир миқдор пул
Бериб юбордилар шод, мамнун ҳазрат.

«Муҳтарам қоровул, мен ўша тунги
Айбимга чин дилдан иқрорман чунон.
Мени таёқ билан урдингиз, чунки,
Сиз мени ўғри деб қилдингиз гумон.

Мени урмасдингиз, бевақт, бемаҳал,
Сизнинг тинчингизни бузмаганимда.
Эҳтимол, синмасди таёғингиз ҳам,
Кечаси қабристон кезмаганимда.

Мен сизга ширинлик бериб юбордим,
Ва синган таёқнинг эвазига пул.
Ҳайданг юракдаги ғашлик, ғуборни,
Ўша ширинликдан айлаб тановул…»

Ёш қоровул ушбу мактубни ўқиб,
Аллоҳ ишқи билан юраги тўлди.
Дунёвий ташвишлар баҳридан ўтиб,
Ҳақиқат йўлига равона бўлди…

4.ҳАЖ САВОБИ

Боязид Бистомий ҳаж зиёратин
Қирқ беш бор чин дилдан этганда адо,
Васвасага тушиб, ўз итоатин
Унутган нафслари айлади даъво:

«Ҳамма ҳам сен каби, ушбу борлиқда
Қирқ беш бор ҳаж қилиш бахтига ёрми?
Руҳоният ичра тақводорликда
Боязид, айт, сенга ўхшаган борми?..»

Жуда оғир ботди ҳазрат қалбига,
Нафснинг хуружидан янграган талаб.
Дедилар, Арофат тепалигида
Тўпланган оломон томонга қараб:

«Халойиқ! Эшитинг менинг гапимни,
Ботил бўлди буткул қилган тоатим.
Бераман қирқ беш бор қилган ҳажимни,
Агар битта нонга сотиб олса ким!..»

«Мен оламан!» деб нон узатди кимдир,
Аллоҳ етган каби унинг додига.
Ҳазрат нонни олиб, бурдалаб бир-бир,
Ташладилар бир оч кучук олдига…

5.ЭҲСОН

Султонул-орифин туролмадилар,
Бир тун, уйқу босиб, тонг намозига.
Йиғлаб-сиқтадилар, чидолмадилар,
Тонгги ибодатнинг бу қазосига.

Жуда оғир ботди ибодат тарки,
қолдилар пушаймон, қолдилар хомуш.
Шу қадар ўкиниб инградиларки,
Ниҳоят, ғойибдан келди бир товуш:

«Боязид, гуноҳдан эрурсан халос,
Зеро, қилмишингдан ўзинг пушаймон.
Сени афу этдим, етмиш минг намоз
Савобини сенга айладим эҳсон!..»

Ойлар ўтди, намоз вақти ҳам етиб,
Ширин уйқу босди уларни тағин.
Шу лаҳза у зотни уйғотди туртиб,
Талвасага тушган шайтони лаин.

Боязид уйғониб сўрдилар: «Нечун
Менинг савобимни этмадинг ғорат?
Fафлатдан уйғотдинг мени, эй, малъун,
Қайдан пайдо бўлди сенда бу одат?!..»

Шайтон жавоб берди: «Уч-тўрт ой бурун,
Қазо бўлганида сабоҳий тавоб,
Сен пушаймон айлаб, куйганинг учун,
Ҳадя этилганди етмиш минг савоб.

Бекор уйғотмадим сени тавобга,
Сени бир савобга айладим маҳкум.
Маҳкум айлаб сени битта савобга,
Етмиш минг савобдан айладим маҳрум…»

6.ҲОЛ ТАСДИFИ

Бир кун сўрадилар:
«Муршидингиз ким?..
Қайдан келди Сизга бу олий мақом?»
«Бир аёл… Мен уни муршид деб билдим…»
Тағин сўзларида этдилар давом:

«Ўзимда йўқ ҳолда кетардим бир кун,
Қалбимга Аллоҳнинг ишқи ёр эди.
Бир аёлни кўрдим, қўлда бир қоп ун,
«Шу қопни уйимга элтиб бер» деди.

Қўзғалган ғурурим имкон бермади,
Мен имкон ахтардим ғофил нафасдан.
Ишорат айладим, ўша ердаги
Битта арслон чиқиб келди қафасдан.

Ва қопни арслонга юкладим секин,
Ҳузур қилиб ҳолим, салобатимдан.
Бироқ, қўрқар эдим, хижолат эдим,
Ошкора кўрсатган кароматимдан…

«Кимни кўрдим дейсиз?..» Ундан сўрадим,
Аёл жавоб берди: «Бошим эгарман,
Аммо, кимни кўрдинг, деб сўраса ким,
Золим Боязидни кўрдим, дегайман…»

«Нега?..»
«Бу арслонни, Аллоҳ таоло
Яратмаган, ахир, ҳаммоллик учун.
Сиз унга юк ортиб қилдингиз хато,
Бу зулм, золимлик эмасми бутун?..

Эҳтимол, одамлар ҳайратдан айтар,
Боязид каромат кўрсатибди деб.
Бу ҳол – иззат талаб қилгандан баттар,
Бу ҳол – нафсингизни ясантирган зеб…»

Боязид дедилар: ҳол, бу ҳавасдир,
Банданинг иймони қаттиқ бўлмаса.
Ҳар нечук каромат раво эмасдир,
Аллоҳ таолодан тасдиқ бўлмаса…

7.НАДОМАТ

Орифлар султони ёнидан бир кун
Бир ит ўтар эди сокин, безавол.
Итга тегиб ифлос бўлмаслик учун,
Ўзларини четга тортдилар дарҳол.

Бу ҳол қаттиқ ботди итнинг кўнглига,
Итнинг юрагини қоплади озор.
Бир лаҳза одамдай ўйга чўмди-да,
Ногоҳ тилга кириб сўйлади жонвор:

«Сизга кирим тегса, бўлманг ғамбода,
Ҳалол бўлар, агар ювилса уч бор.
Аммо, ювилса ҳам етти дарёда,
Нафсингизнинг кири покланмас зинҳор…»

«Кел, бирга бўлайлик, айбимиз – аён,
Нафимиз тегади бир-биримизга…»
«Сиз дўст бўлолмайсиз менга ҳеч қачон,
Насиб айламагай бу тақдир бизга.

Зеро, тош отади мени кўрса ким,
Сизни эса ҳамма тортади ошга.
Мени хўрлаб, Сизга айлашар таъзим,
Ахир, йўриғимиз, йўлимиз бошқа.

Мен ғамга ботаман эртани ўйлаб,
Сизнинг эгнингиз бут, кўнглингиз ҳам тўқ.
Зеро, омборингиз – буғдойга тўла,
Менда емоқ учун бирор суяк йўқ…»

Боязид қолдилар қайғуга чўмиб,
Ва надомат билан сўйладилар жим:
«Начора, орифлар султони бўлиб,
Ҳатто, бир кўппакка дўст бўлолмадим…»

8.ТАВАЖЖУҲ

Риёзатнинг асил маъноси надир,
Жон лашкари исён кўтарган танда?
Қай малҳам қалб кўзин айлагай басир,
Кўнгил гуноҳ билан хасталанганда?..

Ҳар нафас ёдидан айлагай назар,
Залолат қамраган кўнгилнинг сири.
Ўзаро ийланиб, қўшилса агар,
Истиғфор япроғи, тавба томири.

Тавҳид тўқмоғи-ла ботин, зоҳири
Туйилар, қон сизиб нолон сасида.
Истиғфор япроғи, тавба томири,
Қақшаган юракнинг ҳовончасида.

Ишқнинг оловида пишар бу малҳам,
Гар ёнса Аллоҳга ишқнинг олови.
Ва уни шифобахш айлагай ҳар дам,
ўшал Муҳаммадий муҳаббат боли.

Руҳ ўз манзилига қайтар ёруғ юз,
Гуноҳлар қувилар гуноҳкор дилдан.
Тановул этилса кечаю кундуз,
Бу малҳам, қаноат қошиғи билан…

АБДУХОЛИҚ FИЖДУВОНИЙ.

(Ўн бир дастур)

Кириб чиққан нафас ноласидаги
ҳузур-ҳаловатдан хабардормисан?
ўшал икки нафас орасидаги
Нафасингда, ўзинг бормисан?!..

Олис-олис йўлда, ҳар бир қадамдан
Кўтарилиб кетган чанг-ғубормисан?
Оёғинг остига, ерга қадалган
Назарингда, ўзинг бормисан?!..

«Хожагон» йўлида, охири бахайр
Риёзат юкига битта нормисан?
Ватан ичра Ватан маъносига сайр,
Сафарингда, ўзинг бормисан?!..

ҳаққа ҳамроҳмисан хилват қўйнида,
Анжуманда халққа йўлдош, ёрмисан?
Ўша оломоннинг кўзи ўнгида,
Жавҳарингда, ўзинг бормисан?!..

Тавҳид калимасин айладингми ёд,
Тил билан дилингга мададкормисан?
Зикрда кўзларинг юмилган заҳот,
Саҳарингда, ўзинг бормисан?!..

Ҳар бад, ҳар балони қувдингми дилдан,
Нафсингга дормисан ё бе дормисан?
Собит ҳақиқатнинг, ёлғондан қилган
Ҳазарида, ўзинг бормисан?!..

Нигоҳ тиғи, аввал, қалбга раводир,
Бегона ҳисларга тутқун, хормисан?
Неку бад жангида, хавфу хавотир,
Хатарингда, ўзинг бормисан?!..

Завқ йўлида, шуҳуд ойнаси берган
Ҳузур ҳолидаги оҳу зормисан?
Ўздан кетмай, мурид истило этган
Зафарингда, ўзинг бормисан?!..

Қабзу баст ҳолига айлаб таважжуҳ,
Дунёни бағрига олган ғормисан?
Шукрингдан, узрингдан тополган шукуҳ,
Кафанингда, ўзинг бормисан?!..

Кўнгилни ёритган ул қароғингда
Ўргимчак тўқиган ўшал тормисан?
Зикр айлаган чоғ, тоқ саноғингда,
Қадарингда, ўзинг бормисан?!..

Аён бўлса юрак муроқабаси,
Қалб илмига шоён бир мозормисан?
Тутқун жоннинг синиб кетган қафаси,
Баданингда, ўзинг бормисан?!..

АБДУЛқОДИР ГИЛОНИЙ ЗИКРИ

Бир кеча ҳазрати Рисолатпаноҳ
Тушларида аён бўлди бир тилсим.
Тўққиз чироқ ёғду таратиб ногоҳ,
Бир чироқ нурига сингиб кетди жим…

Маҳбублар ёритар дорилбақони,
Кўнгил аҳлига хос бу жалолу жоҳ.
Қиёмат кунида маҳмуд мақоми
Мажзублар руҳига бўлгай қароргоҳ.

Риёзат ўтида ёниб кетди нафс,
Кўнганда шайтоннинг васвасасига.
Оллоҳ даргоҳига етиб борди арз,
Ошиқлик, маъшуқлик мартабасида.

Меърож туни етти қават кўкдан сўнг
Арш ёвуқ келганда теппаларида,
Султонул анбиё оёқларининг
Изи қолди ҳазрат елкаларида.

Эранларга шайтон сиёғи аён,
Йўлдан оздиргайдир хосу авомни.
Fавсул Аъзам дерлар, ўшадир шайтон,
Ҳалол қилдим деса барча ҳаромни.

Ҳар куни ибодат фарзини ҳазрат
Бир оёқда туриб этганда адо,
Нидо келди: «Айтгил, қаддама ҳазаҳ
Ало рақбата кулли валиюллоҳ!»(1)

Истакдан мосуво имон пирлари,
Оғиб кетолмагай ризо, ваҳмига.
Шукр эшигидай, олам сирлари
Очилгайдир, фақат, кўнгил аҳлига.

Дунёвий ишқ аҳли нафс балосига
Чора тополмади минг йил йўл босиб.
Юрак қавмидай дард ақрабосига
Таслим мартабаси бўлди муносиб

Ё ориф айлаган ё телба қилган,
Фано мақомига элтувчи роҳлар.
Дунёнинг ишига машғуллик билан
Дунёдан фориғдир валиюллоҳлар.

Ҳеч қачон сиғмагай воҳидлик завқи,
Вужуднинг омонат кошонасига.
«Илондай пўст ташлаб»(2) худонинг халқи
Бош қўяр қурбининг остонасига.

Очса мушоҳада боргоҳи бағир,
Машаққат, қийноқлар роҳат бағишлар.
Ўзидан Оллоҳни сўрамас тақир,
Оллоҳдан ўзини сўрар дарвишлар.

Рамазон ойида руҳоний гўдак
Саҳардан шомгача эммас онасин.
Оллоҳнинг чинакам ошиқларига
Шоёндир фақирлик хилватхонаси.

Тазарру қўлида жон берган гуноҳ
Бошин эгиб турар тирик тавбамга.
Дунёдаги барча хос валиюллоҳ
Иқтидо қилмоқда Fавсул Аъзамга…

________________
1-«қадамим жами авлиёларнинг гарданларигадир!»
2-Боязид Бистомий ҳоли.

БАҲОУДДИН НАҚШБАНД ЗИКРИ

1.САОДАТ ЛИБОСИ

Бир куни ҳикоя қилдилар ҳазрат:
«Қиш эди, ҳис этдим жазба ҳолини.
Оёқяланг кездим тоғу тошларда,
Ҳатто, товонларим кетди ёрилиб.

Гоҳ ҳузур қилиб гоҳ ҳайратланардим,
Ўз ҳолимдан ўзим эмасдим огоҳ.
Хожам Амир Кулол ҳазратларининг
Суҳбатларин кўнглим тусади ногоҳ.

Бордим, талабалар бўлган эди жам,
Ҳазратнинг ўзлари тўрда эдилар.
«Ким бу?» деб туйқусдан сўради Хожам,
«Баҳоуддин» дея жавоб бердилар.

Мени ҳайдадилар ушбу мажлисдан,
Хожам амри билан бўлдим бадарға.
Юрагим ёнарди ўжар бир ҳисдан,
Мен тайёр эмасдим бундай хатарга.

Собит туйғуларим йитиб кўнгилдан,
Кимгадир сочмоқчи бўлдим қаҳримни.
Аллоҳ таолонинг эҳсони билан
Қайтардим саркашлик қилган нафсимни:

«Эй, нафс, мен енгаман бундай хўрликни,
Ҳеч қачон бўлмасман истагимга қул.
Мени енголмаган бу кўргуликни
Аллоҳ даргоҳида айлагай қабул…»

Ҳазрат эшигида қолдим мен ётиб,
Тонггача қор ёғиб кўмди лошимни.
Бомдодга чиққан чоғ, олдилар босиб,
Ҳазрат, қор ичида қолган бошимни.

Ҳолатимни кўриб, ҳолимни кўриб,
Мени ичкарига олдилар ҳазрат.
Диллари муршидлик меҳрига тўлиб,
Таважжуҳда бўлиб, бердилар мадад.

Суғуриб муборак қўллари билан,
Кирган тиканларни, оёқ-танимга.
Тасалли бердилар бошимни силаб,
Сўнг малҳам сурдилар яраларимга.

Марҳамат этдилар: «Гар кимда мангу
Руҳоний файзи бор, ўша ошиқдир.
Ўғлим, қалбингизни безаган ушбу
Саодат либоси Сизга лойиқдир!..»

2.ҲАҚ СИРИ

Бир тун қабристонда кезардим ёлғиз,
Жазаба ҳолидан қилардим ҳузур.
Уч буюк зот ётган мозорнинг ожиз
Чироқлари хира сочар эди нур.

Қиблага юзланиб, кетдим ўзимдан,
Атрофда одам кўп, мен эдим карахт.
Шу лаҳза кўринди менинг кўзимга,
Яшил ёпинчиқ-ла безатилган тахт.

Теваракка боқдим ахтариб нажот,
Ўйладим, бу ҳолат, балки, онийдир.
Кимдир деди: «Тахтда ўтирган ул зот,
Ҳазрат Абдухолиқ Fиждувонийдир…»

Одоб билан салом бердим ҳазратга,
Қўлларини ўпдим, қилиб пок ният.
Интизор эдим мен олий даъватга,
Ҳазрат айладилар менга насиҳат:

«Алҳол сизга ёвуқ келар йироқлар,
Бу ҳам Аллоҳнинг бир кароматидир.
Қабр бошидаги хира чироқлар,
Юксак мақомингиз аломатидир.

Илм, қобилият жавоҳирлари
Кўнгил жилосидир, амал қилсангиз.
Аён бўлар ҳақнинг махфий сирлари,
Чироқ пилигидай кўтарилсангиз…»

3.ИБРАТ

Ботил туйғулардан бўлгандим зада,
Истагим қўлида чалинмаган соз.
Бир кун кўриб қолдим қиморхонада,
Берилиб ўйнарди икки қиморбоз.

Атрофда нима бор, қилмасди парво,
Тикишга ҳам тайёр эди бошини.
Қўли баланд келди бирининг ногоҳ,
Ва бири бой берди бор дунёсини.

Қиморбоз дер эди завқ билан: «Не ғам,
Топган-тутганимдан айрилдим чиндан.
Молу мулким тугул, бошим кетса ҳам,
Зинҳор воз кечмайман ушбу йўлимдан…»

Мен шунда англадим, ошиқ руҳига
Робита бўлолмас завқу шавқ ирси.
Восил бўлдим олис шавқ шукуҳига,
Менга ибрат бўлди қиморбоз ҳирси.

4.ИЛТИФОТ МЕЪЁРИ

Меҳрим беҳад эди зодаларимга,
Уларни эркалаб суярдим бот-бот.
Бир куни оилам, болаларимга
Қилдим керагидан ортиқ илтифот.

Ногоҳ қулоғимнинг остида ёниб,
Бир махфий сас-садо чақмоқдай чақди:
«Айтгил, келмадими, ҳар недан тониб,
Аллоҳга қайтишнинг фурсати, вақти?!..»

Буни тинглаб, бирдан ўзгарди ҳолим,
Недир юрагимни ташлади ёриб.
Либосимни ювдим, йиғиб мадорим,
Fусл қилдим яқин дарёга бориб.

Кейин икки ракат намоз ўқидим,
Тавба қилдим, гуноҳ қилмаслик учун.
Ҳар недан қўл узиб, кўнгил узиб жим,
Аллоҳ таолога қайтдим бус-бутун.

Жоним қолиб кетар эди кафанда,
Дилимда ёнмасди имон ёғдуси,
Гуноҳга ботардим, ушалмаганда
Ўша икки ракат намоз орзуси…

5.ТАҲАММУЛ

Бир куни тўсатдан қолганимда оч,
Нафсим ҳаддан ошиб, қутурди ёмон.
Бу ҳол етаклади мени ноилож,
Хожа Баҳоуддин Бухорий томон.

Ҳазрат яқин келиб, энсамга қаттиқ
Урдилар, бақирдим калтак зарбидан.
Нима бўлганини билмайман аниқ,
Халос бўлган эди қалбим дардидан.

ҳазрат Баҳоуддин аччиқландилар:
«Наъра тортмай, сабр қилсайдинг, нодон,
Ишинг битар эди бир суҳбат билан,
Ва ўз мақсадингга етардинг осон!..»

6.ТАВАККУЛ

Ҳазратни ахтариб Хуросон сари
Йўл олдим дуч келган кемага миниб.
Азон айтдим, кема аҳлининг бари
Намозга турмади тонгда эриниб.

Зиллат, залолатнинг йўлин тўсмадим,
Нафсим таом тусаб, мени этди лол.
Бу ҳол қаршисида ҳолим ўзгариб,
Аллоҳга ёлвориб, қилдим арзи ҳол:

«Аллоҳим, ким сендан розилик сўрса,
Неки лозим бўлса, айларсан эҳсон.
Ризойингдан ўзга, ёдингдан ўзга
Нарса тиламасман сендан ҳеч қачон!..»

Егуликни едим, безиб нафсимдан,
Биёбон бағрида кезардим сарсон.
Ногоҳ пайдо бўлди менинг қаршимда
Ўйноқлаб югурган бир сурув жайрон.

Мени кўриб ҳар ён қочди оҳулар,
Хожанинг руҳидан нажот истадим:
«Самимий бўлганда, қочмасди улар,
Агар бу йўлдаги орзу-истагим…»

Шу ўй адоғида ҳолим ўзгариб,
Жайронлар олдимга келдилар яқин.
Менинг атрофимда улар тўпланиб,
Юзларин юзимга ишқади майин…

Ҳазрат суҳбатига эришганда зор,
Қон сачраб кетарди оҳ-фиғонимдан.
Улар атворимдан мени хабардор
Ва огоҳ этдилар ҳақир ҳолимдан:

«Қаровсиз юракни қўриқлар умид,
Эгасиз қалб турса муҳаббатга шай.
«Умрим зое кетди» демагай мурид,
«Буни аввал билган бўлсайдим» дегай…»

7.ТАВБА

Ҳазрат Баҳоуддин зиёратига
Шайх Шоди деган зот этганда қусур,
Гуноҳи акс этиб қиёфасида,
Бир куни ҳазратдан сўради узр.

ҳазрат бу ҳолатдан огоҳ эдилар,
Шайх Шодига қараб дедилар малул:
«Шифоси бор гуноҳ афу этилар,
Бедаво узрлар этилмас қабул…»

Шайх Шоди ҳазратга боқди умидвор,
Ноласи титратди нурли гўшани:
«Сиз учун атаган бир ҳўкизим бор,
Қабул айланг, Сизга берай ўшани…»

«Девор орасига анчадан буён
Яшириб қўйган қирқ олтинингиз бор.
Қабул этилгайдир узрингиз шу он,
Ўша олтинларни этсангиз нисор…»

Шайх Шоди таажжуб ичра қолди лол,
Ушбу воқифликдан ҳайратга чўкди.
Яширган қирқ дона олтинни дарҳол
Келтириб ҳазратнинг олдига тўкди.

Ҳазрат олтинларни санаб бирма-бир,
Ажратиб қўйдилар бир донасини.
Қолган олтинларни шайхга қайтариб,
Айтдилар бу ҳолат хулосасини:

«Деҳқончилик қилинг, битта ҳўкизни
Сотиб олинг олтин тангаларига.
Ўша йиғиштирган ҳосилингизни
Тарқатинг Аллоҳнинг бандаларига!..»

Шайхдан сўрадилар: «қайдан келганди,
Ҳазрат ажратган ул бир дона олтин?..
Шайх деди: «қиморда ютиб олгандим,
Ҳазратимга шогирд тушмасдан олдин…»

8.МУРШИД МАРҲАМАТИ

Хожа Баҳоуддин англар эдилар
Ўзлари ўтирган олий мавқени.
Бир кун шогирдларга савол бердилар:
«Мен Сизни топдимми ё сизлар мени?..»

Барча деди: «Сизни топганмиз бизлар,
Бизлар талпинганмиз, фақат, Сиз жониб».
«Ундай бўлса, мени топинглар излаб»
Дея бир лаҳзада бўлдилар ғойиб.

Шогирдлар ҳазратни ахтариб бу дам
Чопдилар ҳар ёнга, чопдилар ҳайрон.
Топа олмадилар изларини ҳам,
Айтган гапларига бўлиб пушаймон.

Сўнг дедилар: «Маъзур тутинг, ҳазратим,
Бу ҳолдан биз огоҳ эмасдик ҳаргиз.
Сиз билан суҳбатга ета олур ким,
Ўзингиз марҳамат кўрсатмасангиз?..»

9.АВФ

Хожа Баҳоуддин ҳазратларига
Адабсизлик қилди бир зот бир куни.
Ҳазрат эрк бермасдан ғазабларига,
Табассум-ла қарши олдилар уни.

Ногоҳ оғир дардга йўлиқди у зот,
Кўтара олмади ёстиқдан бошин.
Рамақижон бўлиб ахтарди нажот,
Дарҳол тавба қилди англаб хатосин.

Дори-дармонлар ҳам бермасди мадад,
Дарднинг чангалида қақшаб жон-тани.
Бундан огоҳ бўлиб, бир куни ҳазрат
Уйига бордилар ҳол сўрагани.

У деди: «Авф этинг, ранжитдим Сизни,
Адабсизлик қилдим Сизга, ҳазратим…»
Ҳазрат дедилар: «Йўқ, хотирингизни
Жам қилинг, кўнгилдан олиб ташладим.

Дилимиз ўшанда ранжиган эди,
Алҳол ой толаси янглиғ мусаффо.
Қўрқманг, тузаласиз, ўз бандасига
Дард бериб, шифо ҳам бергайдир Аллоҳ.

Муршидлар – қиличдир қинидан чиққан,
Кўзни қамаштиргай ўти, яллиғи.
Омонлик топмайди унга йўлиққан,
Зеро, бу қиличнинг ўткирдир тиғи.

Унутманг, бу қилич келтирмас завол,
Залолатдан асрар, гуноҳдан асрар.
Муршидларнинг кўнгли чекса-да озор,
Улар ҳеч кимсага қилич урмаслар.

Муршидлар дардини ютади ичга,
Марҳамат соҳиби – муршидлар бари.
Ўзини уради ушбу қиличга,
Одамзоднинг бало ахтарганлари…»

10.КАРОМАТ

Тасаввуф йўли бу – узундан-узун,
Руҳини қобиққа ўраганларга.
Ҳазрат Баҳоуддин Бухорий бир кун
Дедилар каромат сўраганларга:

«Бизларнинг каромат ошкору аён,
Шунча гуноҳ билан, соғу саломат,
Ер юзида яшаб юрибмиз ҳамон,
Булурми бундан ҳам ортиқ каромат?!..»

11.ПАРДА

Ҳазрат Баҳоуддин, дўст-танишларга
Ваъда бергандилар қай бир суҳбатда:
«Қандай ўлиш керак?
Ул дарвишларга
Ўргатаман қазо келган муҳлатда…»

Сўнгги дам…
Қулларин очиб дуога,
Кафтларини юзга суртиб… қотдилар…
Парда тортган каби ёруғ дунёга,
Ўз қуллари билан…
Кўзни ёпдилар…

12. МАҚСАД ТАЛАБИ

Ҳазрат дейдиларки:
«Мақсад талаби
Буткул ошкор айлар тийнатингизни.
Ёрга чексиз меҳр кўрсатган каби,
Ундан дариғ тутманг ҳимматингизни.

Мақсад – кўнгилларга ёқилган чироқ,
Бу нурни дилимдан ўчирмагайман.
Мақсад талаб этса,
Бошимга оёқ
Қўйиб ўтмасангиз, кечирмагайман!…»

ТЎРТЛИКЛАР

Гар сен порламасанг, ҳамал порлайди,
Гар сен зорламасанг, касал зорлайди.
Мен маҳтал турибман битта имога,
Гар сен чорламасанг, ажал чорлайди.

* * *

Гуноҳда не гуноҳ, йўқдир бегуноҳ,
Залолат йўлидан ҳамма ҳам ўтар.
Жонмисан, танмисан, гадомисан, шоҳ,
Билдингми? Иқрор бўл!.. қилдингми? Кўтар!..

* * *

Охири ёлғондир барча эртакнинг,
Ахир, тамом бўлмас эски эртаклар.
Меҳнати ҳалолдир, фақат, эшакнинг,
Ҳалол меҳнат қилар, фақат эшаклар.

* * *

Дардинг ортса, дардларинг ортса,
Тўзим берсин дарди борларга.
Дўстинг сотса, дўстларинг сотса,
Инсоф берсин харидорларга.

* * *

Ёрдам кутма ёру дўстингдан,
Сендан ёрдам кутмаса улар.
Ўлсанг, йиғлар сенинг устингда,
Ўлмай қолсанг, устингдан кулар.

* * *

Қора тун қўйнидан чиқиб келар моҳ,
Ҳаттоки, жон чиқар бир кун қамоқдан.
Сайёҳ чиқмас экан саёқдан ҳеч гоҳ,
Авлиё чиқмаскан ялангоёқдан…

* * *

Сой бўласан – чаман бўлмайсан,
Ой бўласан – олам бўлмайсан.
Той бўласан – саман бўлмайсан.
Бой бўласан – одам бўлмайсан!

* * *

Ўз жонимга ўзим қалқону тиғман,
Ўзим қобиқману ўзим фориғман.
Юрагимда кезар ялангоёқлар,
Ишқнинг пойгоҳида қолган чориқман.

* * *

Изламасман йўқолсанг, йитсанг,
Гарчанд, сўнгги чора бўлсанг ҳам.
Итсан, итсан, барибир итсан,
Оқ бўлсанг ҳам, қора бўлсанг ҳам.

* * *

Эй, Ажал! Бунчалар худбинсан нечун?!..
Гуноҳдай, юракдан қувғинсан нечун?!..
Ҳаёт чаманидан сара гул узиб,
Сўнг ерга ташлаган гулчинсан нечун?!..

* * *

Мендан жон сўраган эдинг, эй, Бало,
Айт, сенга қачон жон бермаган эдим?
Айтгил, нега сенинг бир бетинг қаро?
Нечун қаро, менинг ҳар икки бетим?!..

* * *

Бандалик – барчага қисмат эрур бул,
Фақат, ёнган жонлар ёниб бўлгай кул.
Раҳмат қилган бўлсин Сизга Худойим,
Эй, гулчин ажалнинг қўлидаги Гул!..

* * *

ўлим – ҳақ, баъзида, қозисан, Ажал!
Баъзан, қиёматнинг созисан, Ажал!
Мен дунё ортидан қувиб етмадим,
Мени қувиб етган тозисан, Ажал!..

* * *

Инсофли бўл, дерлар, ўғри бўлсанг ҳам,
Ичингдан пишгансан, аслида, ғўрсан.
Сен кимнинг гапига кирдинг, эй, Одам?!..
Ўғри бўлармидинг, инсофли бўлсанг…

* * *

Эй, дўст, букун хосу авом жангида
Ҳақ талаб айлаган битта толибмиз.
Ва лекин, ҳалолу ҳаром жангида
Ва на мағлубдирмиз ва на ғолибмиз.

* * *

Букун мажнун бўлиб яшамоқ осон,
Букун мамнун бўлиб ўлмоқ қийиндир.
Ҳеч ким ишқ йўлида беролмайди жон,
Букун Фарҳодларнинг жони шириндир.

* * *

Ерда ер сотилар, осмонда осмон,
Сотилар – кўчада қолиб кетса эр.
Фақат, шоир зоти сотилмас осон,
Фақат, сотилади шоир ёзган шеър.

* * *

Бир юзи қораман – болалигимга,
Чорасиз чораман болалигимга.
Баъзида, одамдай яшагим келар…
Барибир бораман болалигимга.

* * *

Манзилим узоқдир, вақтинг етмайди,
Шодлик, бахт – насия, нақдинг етмайди.
Қадамим ўлчашга қаричинг етмас,
Қадримни ўлчашга ақлинг етмайди.

www.munosabat.org

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterEmail this to someoneShare on LinkedIn